TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunda kabul edilen torba kanun teklifinin internet yönetimi ve siber güvenlikle ilgili maddeleri, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunun bazı görev ve yetkilerinin Siber Güvenlik Başkanlığına devredilmesini öngörüyor. Muhalefet milletvekilleri düzenlemenin idareye geniş müdahale yetkisi vereceğini savunurken, iktidar temsilcileri mevcut yetkilerin yeni kuruma aktarıldığını ve yargı denetiminin korunduğunu belirtiyor.
Teklifin internet ve siber güvenlik maddeleri kabul edildi
Plan ve Bütçe Komisyonunda görüşülen 30 maddelik kanun teklifinin 19, 24 ve 25’inci maddeleri komisyondan geçti. Teklif, internet alan adları, siber güvenlik altyapıları ve gecikmesinde sakınca bulunan durumlarda alınabilecek tedbirlere ilişkin yeni bir görev dağılımı getiriyor.
TBMM’deki teklif özetine göre internet alan adlarına ilişkin strateji ve politikaları belirleme yetkisinin Siber Güvenlik Başkanlığına verilmesi amaçlanıyor. Düzenleme ayrıca Başkanlığın, Anayasa’nın 22’nci maddesinde belirtilen gerekçeler doğrultusunda güvenlik ve istihbarat kurumlarının talebi üzerine veya resen alınması gereken tedbirleri belirleyebilmesini öngörüyor.
BTK tamamen kaldırılmıyor
Düzenleme, bazı haber başlıklarında ifade edildiği gibi BTK’nin tamamen kaldırılması veya yerine yeni bir kurum kurulması anlamına gelmiyor. Teklifte, BTK’nin piyasa düzenleme ve elektronik haberleşme alanındaki genel görevlerinin sürdürülmesi, siber güvenlikle doğrudan bağlantılı bazı görev, personel ve teknik altyapının ise Siber Güvenlik Başkanlığına geçirilmesi öngörülüyor.
Bu kapsamda internet alan adlarının yönetimi, siber güvenlik faaliyetlerinde kullanılan teknik sistemler ve ilgili insan kaynağının yeni kuruma devredilmesi planlanıyor. Siber Güvenlik Başkanlığı hâlihazırda faaliyet gösterirken teklif, iki kurum arasındaki yetki paylaşımını yeniden düzenliyor.
Gecikmesinde sakınca bulunan durumlar için tedbir yetkisi
Teklifte Elektronik Haberleşme Kanunu’nda değişiklik yapılarak, millî güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi ve benzeri gerekçelerle alınabilecek tedbirlerin Siber Güvenlik Başkanlığı tarafından belirlenmesi düzenleniyor. Bu tedbirlerin erişimin engellenmesi, iletişimin kısıtlanması veya bant daraltılması gibi uygulamaları kapsayabileceği belirtiliyor.
Siber Güvenlik Başkanı Ümit Önal, komisyondaki eleştirilere verdiği yanıtta yeni bir yetki oluşturulmadığını, 5809 sayılı Kanun kapsamında BTK tarafından kullanılan yetkinin Başkanlığa devredildiğini savundu. Önal, idari kararların 24 saat içinde hâkimin onayına sunulacağını, hâkimin 48 saat içinde karar vermemesi hâlinde tedbirin kendiliğinden kalkacağını ifade etti.
Muhalefet geniş yetki ve gözetim riski görüyor
CHP Rize Milletvekili Tahsin Ocaklı, tedbir kavramının açık ve sınırlı biçimde tanımlanmadığını belirterek düzenlemenin ilerleyen dönemde bir sansür aracına dönüşebileceğini savundu. Ocaklı, Siber Güvenlik Başkanlığı bünyesinde kurulacak yapıyı “dijital gözlemevi” olarak nitelendirerek yetkilerin “dijital hapishane” riski taşıdığını söyledi.
CHP Ankara Milletvekili Okan Konuralp de trafik bilgisi tanımının kaynak ve hedef port bilgilerini kapsayacak şekilde genişletilmesine itiraz etti. Konuralp, bu verilerin kullanıcıların hangi dijital hizmetlere ve hangi bağlantı yöntemleriyle eriştiğinin izlenmesine imkân sağlayabileceğini öne sürdü.
Yargı kararı olmadan müdahale tartışması
İYİ Parti Samsun Milletvekili Erhan Usta, Siber Güvenlik Başkanlığına resen tedbir alma yetkisi verilmesini eleştirerek mahkeme kararı öncesinde uygulanacak işlemlerin kötüye kullanılabileceğini savundu. DEM Parti Mardin Milletvekili Kamuran Tanhan da idareye tanınan geniş takdir yetkisinin ifade ve eleştiri özgürlüğü bakımından risk oluşturacağını belirtti.
İktidar tarafı ise uygulamanın yargı denetiminden bağımsız olmadığını vurguluyor. İdarenin yalnızca gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde ilk tedbiri alacağı, kararın kısa süre içinde yargı denetimine götürüleceği ve hâkim onayı bulunmaması durumunda yürürlükten kalkacağı ifade ediliyor.
Altyapı devriyle 30 milyar liralık tasarruf hedefi
Teklifin komisyondaki sunumunu yapan AK Parti Samsun Milletvekili Ersan Aksu, BTK’nin esas olarak elektronik haberleşme piyasasını düzenleyen bir kurum olduğunu, siber güvenliğin ise doğrudan savunma ve millî güvenlik yaklaşımı gerektirdiğini söyledi. Aksu, iki alanın farklı uzmanlıklar gerektirdiğini belirterek görev devrini savundu.
BTK bünyesindeki veri merkezleri, teknik altyapılar ve uzman personelin Siber Güvenlik Başkanlığına aktarılacağını belirten Aksu, mevcut altyapının kullanılması sayesinde yaklaşık 30 milyar liralık yeni yatırım maliyetinin önüne geçileceğini ileri sürdü.
Teklif henüz yasalaşmadı
Düzenlemenin Plan ve Bütçe Komisyonunda kabul edilmesi, hükümlerin yürürlüğe girdiği anlamına gelmiyor. Teklifin yasalaşabilmesi için TBMM Genel Kurulunda görüşülerek kabul edilmesi ve ardından Resmî Gazete’de yayımlanması gerekiyor.
Komisyon aşamasında kabul edilen maddeler, Genel Kurul görüşmeleri sırasında değiştirilebilecek veya teklif metninden çıkarılabilecek. İnternet erişimine müdahale yetkisinin kapsamı, yargısal denetim süresi ve trafik verilerinin nasıl işleneceği, Genel Kuruldaki görüşmelerin en tartışmalı başlıkları arasında yer alacak.
