Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, vatandaşların zorunlu şekilde kağıt, bez veya nonwoven torba almaya yönlendirildiğine yönelik şikâyetlerin artması üzerine market ve mağaza zincirlerine net bir uyarıda bulundu.
Bakanlık, 50 kuruşluk plastik poşet yerine fiyatı 4 ila 20 lira arasında değişen torbaların dayatılmasının mevzuata aykırı olduğunu belirterek, ilgili işletmelere para cezası uygulanması için hazırlıkların başladığını duyurdu.
Şikâyetler arttı, sözlü uyarılar karşılık bulmadı
Vatandaşlardan gelen yoğun bildirimlerin ardından yapılan denetimlerde, birçok zincir işletmenin plastik poşet satışını bilinçli olarak sınırlandırdığı ve tüketiciyi daha pahalı alternatiflere yönlendirdiği tespit edildi.
Sözlü uyarılara rağmen uygulamanın devam ettiğinin görülmesi üzerine bakanlık, yaptırım sürecini resmen devreye almaya hazırlanıyor. Bu adımın, hem tüketicinin korunması hem de mevzuatın bir standarda oturtulması açısından kritik olduğu ifade ediliyor.
KDK devreye girdi, denetimler genişledi
Kamu Denetçiliği Kurumu (KDK), yaz aylarında başlattığı incelemede marketlerin zorunlu torba satışını eleştirmiş ve ilgili bakanlıklara resmi yazı göndererek denetim yapılmasını istemişti.
KDK’nın bu talebi doğrultusunda sahaya inen bakanlık bürokratları, şikâyetlerin doğrulandığını raporlayarak konuyu 12 Kasım’daki Ambalaj Komisyonu toplantısında gündeme taşıdı.
Komisyon görüşmelerinde, işletmelerin mevzuata aykırı biçimde plastik poşet erişimini engellediği ve tüketiciyi daha maliyetli torbalara yönlendirdiği yönündeki bulgular teyit edildi.
Mevzuat açık: 50 kuruşluk poşet satışı engellenemez
Bürokratlar, Plastik Poşetlerin Ücretlendirilmesine İlişkin Usul ve Esaslar’ın 8. maddesinin 6. fıkrasını hatırlatarak perakendecilerin yükümlülüğünün net olduğunu vurguladı.
Bu maddeye göre satış noktaları, ücretlendirilmiş plastik poşeti tüketici talep ettiği sürece sunmak zorunda. İşletmelerin poşet satışını bilerek sınırlandırması veya alternatif torbaları zorunlu kılması açık bir ihlal niteliği taşıyor.
Bakanlık, bu hükme rağmen uygulamayı sürdüren işletmelere para cezası uygulanması için teknik ve hukuki hazırlıkları tamamlamak üzere.
Yeni dönem: Tüketici zorla yönlendirilemeyecek
Hazırlanan yaptırım planının devreye girmesiyle birlikte market ve mağazaların tüketiciyi daha pahalı çantalara yönlendirmesi engellenecek. Bakanlık kaynakları, uygulamanın hem tüketici hakkını koruyacağını hem de plastik poşet düzenlemesinin amaç dışı uygulamalarla sulandırılmasını önleyeceğini belirtiyor.
Sürecin önümüzdeki günlerde resmi açıklamalar ve geniş kapsamlı denetimlerle netlik kazanması bekleniyor.
