Anayasa Mahkemesi, belediye başkanlarının görevleri sona erdikten sonra hususi damgalı pasaport alabilmeleri için aranan birinci derece kadro ile emekliliğe hak kazanma şartını Anayasa’ya aykırı bulmadı. Yüksek Mahkeme, düzenlemenin açık ve belirli olduğunu, farklı sosyal güvenlik rejimlerine tabi kişilerin aynı durumda değerlendirilemeyeceğini belirterek itirazı reddetti.
Yeşil pasaport şartı AYM’ye taşındı
İzmir Bölge İdare Mahkemesi 6. İdari Dava Dairesi, belediye başkanlarının yeşil pasaport alabilmesi için aranan birinci derece kadro ile emekliliğe hak kazanmış olma koşulunun iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine başvurdu.
Başvuruda, söz konusu şartın uygulamada tereddütlere neden olabileceği ve hukuki güvenlik ile belirlilik ilkelerine aykırı olduğu ileri sürüldü. Kamu görevlisi statüsü dışında çalışan bazı öğretim üyeleri için daha esnek koşullar öngörülürken belediye başkanlarına daha ağır bir şart getirilmesinin eşitsizlik oluşturduğu savunuldu.
İnceleme belirli belediye başkanlarıyla sınırlandırıldı
Anayasa Mahkemesi incelemesini, ilk defa Ekim 2008’den sonra kamu görevlisi statüsünde sigortalı olan belediye başkanları yönünden yaptı. Bu kişiler, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 4. maddesinin birinci fıkrasının c bendi kapsamında bulunuyor.
Eski Emekli Sandığı sistemine tabi belediye başkanları ile 5510 sayılı Kanun kapsamında göreve başlayanların derece ve emeklilik işlemlerinin farklı mevzuata göre yürütüldüğü belirtildi. Belediye başkanlarına görevleri süresince herhangi bir derece şartı aranmaksızın hususi damgalı pasaport verilebiliyor. Görev sonrasında bu hakkın devam etmesi için ise birinci derece kadro ile emekliliğe hak kazanılması gerekiyor.
AYM belirsizlik iddiasını kabul etmedi
AYM, düzenlemenin belediye başkanlarının hangi şartlar altında hususi damgalı pasaport alabileceğini açık şekilde ortaya koyduğuna hükmetti. Bu nedenle kuralın öngörülemez veya uygulayıcıların keyfî yorumuna açık olmadığı sonucuna ulaşıldı.
Kararda, hususi damgalı pasaportun bütün vatandaşlara tanınan temel bir hak değil, kanunda belirlenen şartları taşıyan kişilere sağlanan özel bir imkân olduğu vurgulandı. Türk vatandaşlarının yurt dışına çıkabilmeleri için umuma mahsus pasaport alma imkânlarının devam ettiği belirtildi.
Farklı sosyal güvenlik rejimleri karşılaştırılmadı
Yüksek Mahkeme, 5434 sayılı eski Emekli Sandığı Kanunu’na tabi kişiler ile 5510 sayılı Kanun’un 4/1-c maddesi kapsamında sigortalı olanların farklı sosyal güvenlik rejimlerine bağlı olduğunu kaydetti. Bu iki grubun derece ilerlemesi ve emeklilik koşullarının baştan itibaren farklı esaslara göre belirlendiği ifade edildi.
AYM, farklı hukuki statüde bulunan bu kişilerin eşitlik ilkesi bakımından karşılaştırılabilir durumda olmadığını belirledi. Bu nedenle gruplar arasında ortaya çıkan farklı uygulamanın Anayasa’daki eşitlik ilkesini ihlal etmediğine karar verdi.
Birinci derece şartı uygulanmaya devam edecek
Kararla birlikte belediye başkanlarının görev sonrasında hususi damgalı pasaport kullanabilmeleri için birinci derece kadro ile emekliliğe hak kazanma şartı yürürlükte kaldı. Belediye başkanlığı görevi devam eden il ve ilçe belediye başkanları ise görev süreleri boyunca bu şart aranmadan yeşil pasaporttan yararlanabiliyor.
Daha önce yargıya taşınan benzer uyuşmazlıklarda da birinci derece hakkının belediye başkanlığı görevi sırasında kazanılması gerektiği yönünde değerlendirmeler yapılmıştı. Danıştay kararlarında hususi damgalı pasaportun istisnai bir belge olduğu ve şartların kanundaki sınırlara göre uygulanması gerektiği belirtilmişti.
