Cezaevlerinde adım atacak yer kalmadı. Kapasite 410 bini aşmışken, bayram öncesi Meclis’ten geçmesi beklenen 10. Yargı Paketi ile yaklaşık 50 bin hükümlüye tahliye imkânı doğuyor. Ancak bu kez tahliye, otomatik değil; gözlem kurulları her mahkûmun durumunu tek tek değerlendirecek.
AK Parti’nin uzun süredir üzerinde çalıştığı infaz düzenlemesi, adalet sisteminde yeni bir sayfa açmaya hazırlanıyor. Özellikle mükerrer suçlardan hüküm giymiş olanlar için ilk kez “iyi hâl indirimi” devreye alınacak. Böylece daha önce hiçbir indirimden yararlanamayan bu grup için de umut ışığı doğacak. Peki, bu düzenleme kimleri kapsıyor, kimleri kapsamıyor?
Hangi suçlardan ceza alanlar yararlanabilecek?
31 Temmuz 2023’ten önce işlenen ve “basit suç” kategorisine giren eylemler nedeniyle hüküm giyenler için erken tahliye yolu açılıyor. Basit yaralama, hakaret ve tehdit gibi suçlardan ceza alanlar, kapalı cezaevinden açık cezaevine üç yıl erken geçebilecek. Hâlihazırda açık cezaevinde bulunan hükümlüler ise doğrudan tahliye edilebilecek.
Tahliyeye kim karar verecek?
Yeni sistemin kilit noktası, cezaevi gözlem kurulları olacak. Her mahkûmun dosyası bireysel olarak incelenecek. Kurullar, hükümlünün iyi hâlini, cezaevi içindeki davranışlarını, meslek edinme çabalarını ve sosyal projelere katılımını dikkate alacak. Psikolojik eğilimler ve yeniden suç işleme riski de titizlikle değerlendirilecek. Yetkililer, “otomatik tahliye yok, her başvuru titizlikle incelenecek” vurgusu yapıyor.
Mükerrer suçlular da kapsamda mı?
Evet. Şu ana dek hiçbir infaz indiriminden yararlanamayan mükerrer suçlular için de şartlı salıverme ihtimali doğuyor. Yeni düzenlemeyle bu kişiler cezalarının dörtte üçünü tamamladıktan sonra gözlem kurullarının onayıyla dışarı çıkabilecek. AK Parti kaynaklarına göre bu adım, cezaevlerinde huzursuzluk oluşturan “umut yokluğu”na karşı bir dengeleme mekanizması olarak tasarlandı.
Kadın, yaşlı, engelli ve hasta mahkûmlara özel düzenleme
Yeni infaz düzenlemesi, hassas grupları da kapsıyor. Hamile ve çocuklu kadınlar için cezalarının son beş yılı konutta infaz edilebilecek. Aynı şekilde yaşlı, engelli veya ağır hastalar için cezaevinde yaşamını sürdüremeyeceği tespit edilenlere adli tıp raporu doğrultusunda kalan 8 ila 10 yıllık cezalarını dışarıda tamamlama imkânı tanınacak. Bu, hem insan hakları hem de cezaevlerindeki yük açısından kritik bir adım olarak değerlendiriliyor.
Neden şimdi?
Türkiye’de cezaevlerinin mevcut kapasitesi 410 bini aşmış durumda. Özellikle kapalı cezaevlerindeki yoğunluk, hem güvenlik hem de rehabilitasyon süreçlerinde ciddi aksamalara neden oluyor. Hükûmetin amacı, topluma yeniden kazandırılabilecek hükümlülere kontrollü bir çıkış kapısı açarken, cezaevlerinde güvenliği ve dengeyi sağlamak.
