DİSK-AR tarafından yayımlanan son araştırma, Türkiye’de asgari ücretin kişi başına düşen milli gelir içindeki payının son 50 yılda belirgin biçimde gerilediğini ortaya koydu. 1970’lerin ikinci yarısında yüzde 70’ler düzeyinde seyreden bu oran, 2024 itibarıyla yüzde 47 bandına kadar indi.
1970’ler: Asgari ücret milli gelire yakındı
Araştırmaya göre 1970’lerin ortasında asgari ücretin kişi başına gelirden aldığı pay tarihsel zirvelerine yaklaştı.
1974’te yüzde 80,6’ya çıkan oran, 1978’de yüzde 75,1 olarak ölçüldü. Bu dönem, asgari ücretlinin milli gelirden görece yüksek pay aldığı yıllar olarak öne çıktı.
1980’ler: Sert düşüş ve kalıcı kırılma
1980 askeri darbesi sonrası dönemde asgari ücretin milli gelirle bağı zayıfladı.
1980’de oran yüzde 40’a gerilerken, 1985–1989 aralığında yüzde 35–37 bandında sıkıştı. Bu yıllar, asgari ücretin kişi başına gelirden aldığı payda kalıcı bir düşüşün başladığı dönem oldu.
1990’lar: Dalgalı toparlanma
1990’lı yıllarda oran yeniden yükselme eğilimi gösterdi ancak istikrarlı bir seyir yakalanamadı.
1992’de yüzde 48,7’ye kadar çıkan pay, kriz yıllarında yeniden geriledi. 1999’da ise yüzde 60,8 ile dikkat çekici bir sıçrama yaşandı.
2000–2008: Görece yüksek ama gerileyen pay
2000’li yılların başında asgari ücretin kişi başına gelirden aldığı pay yüzde 50’nin üzerinde seyretti.
2004’te yüzde 60,3 olan oran, 2008’e gelindiğinde yüzde 53’e kadar düştü. Bu dönem, görece yüksek ancak aşağı yönlü bir eğilimin hakim olduğu yıllar olarak kayda geçti.
2009–2018: Yüzde 50 bandında sıkışma
2009–2013 döneminde oran yeniden yüzde 50’nin üzerine çıktı.
2016’da yüzde 59,7 ile son yılların en yüksek seviyelerinden biri görülse de bu artış kalıcı olmadı ve 2018’de yüzde 52,7’ye geriledi.
2019 sonrası: Hızlı erime
Araştırmanın en dikkat çekici bulguları son yıllara ilişkin oldu.
2019 ve 2020’de yüzde 58 civarında seyreden oran, 2022’de sert bir düşüşle yüzde 39’a indi.
2023’te yüzde 45,2, 2024’te yüzde 46,5 olarak ölçülen pay, 2025 için ise yüzde 43,6 olarak hesaplandı.
Genel tablo ne söylüyor?
DİSK-AR verileri, asgari ücretin kişi başına gelirden aldığı payın uzun vadede aşağı yönlü bir trend izlediğini gösteriyor. 1970’lerde milli gelire yaklaşan asgari ücret, günümüzde kişi başına gelirin yarısının dahi altına gerilemiş durumda. Bu tablo, ücretlilerin milli gelirden aldığı payın zaman içinde zayıfladığına işaret ediyor.
