Türkiye Ziraat Odaları Birliği’nin (TZOB) Ağustos ayı verileri, market fiyatlarındaki artışın hız kesmeden sürdüğünü ortaya koydu. Marketlerde takip edilen 37 ürünün 30’unda fiyat artışı yaşandı. Özellikle yeşil fasulye yüzde 56’lık zam oranıyla en çok artış gösteren ürün olurken, kuru soğan yüzde 9’luk düşüşle fiyatı gerileyen tek ürün oldu.
Üretici fiyatlarıyla market fiyatları arasındaki makasın ise giderek büyüdüğü dikkat çekti. Tarla çıkış fiyatı 11 lira olan havuç, market raflarında 47,88 liraya yükseldi. Böylece havuçta fiyat farkı yüzde 335,3’e ulaştı ve listede zirveye yerleşti.
Havuç, Kabak ve Limon Fiyat Farkında İlk Üçte
TZOB verilerine göre üretici ile market fiyatları arasındaki en yüksek farkı yaşayan ürünler havuç, kabak ve limon oldu. Havuçtaki yüzde 335,3’lük farkı, yüzde 299,9 ile kabak ve yüzde 293,7 ile limon izledi. Onların ardından patlıcan yüzde 270,5, sivri biber ise yüzde 222,8’lik farkla dikkat çekti.
Üretici cephesinde ise en yüksek fiyat artışı yüzde 152,9 ile yeşil fasulyede yaşandı. Buna karşılık en fazla fiyat düşüşü yaşayan ürün yüzde 44,6 ile limon oldu. Bu tablo, tarla ile market arasındaki fiyat makasının özellikle sebze grubunda ciddi biçimde açıldığını ortaya koydu.
Girdi Maliyetleri Üreticiyi Zorluyor
TZOB Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, üretici maliyetlerindeki artışların fiyatlara doğrudan yansıdığını belirtti. Bayraktar’ın açıklamasına göre, tarımsal üretimde kullanılan girdiler son bir yılda ciddi şekilde pahalandı. Üre gübresi yüzde 85,3, DAP gübresi yüzde 56,9, süt yemi yüzde 31,8 ve besi yemi yüzde 34,5 oranında arttı.
Mazot fiyatı Ağustos ayında aylık bazda yüzde 2,7 gerilese de yıllık artış yüzde 21,8 olarak kaydedildi. Bu tablo, üretim maliyetlerini yükseltirken nihai ürün fiyatlarının da doğrudan tüketiciye daha yüksek rakamlarla ulaşmasına neden oldu.
Arz-Talep Dengesi Fiyatları Belirledi
Bayraktar, ürün fiyatlarındaki değişimlerin temel nedenini arz-talep dengesiyle açıkladı. Soğan, patates ve maydanoz gibi ürünlerde üretim fazlalığı nedeniyle fiyatlar gerilerken; yeşil fasulye, salatalık, patlıcan ve kabakta sezon sonu etkisiyle arzın azalması fiyatları yukarı çekti.
Bu gelişmeler, hem üreticilerin maliyet yükünü hem de tüketicilerin alım gücünü doğrudan etkileyerek tarımda sürdürülebilirlik tartışmalarını yeniden gündeme taşıdı.