Türkiye hayvancılıkta zor günlerden geçerken, Meclis’e sunulan İklim Kanunu Tasarısı küçük besiciye yeni bir darbe vurabilir. Tasarıda, sera gazı emisyonuna yönelik cezai hükümler yer alıyor. Bu da özellikle küçük aile tipi işletmelerin yok olacağı, hayvancılığın ise büyük şirketlerin tekeline geçeceği endişesini doğurdu.
Emisyon cezası kimleri hedef alıyor?
Tasarıya göre, hayvansal atıkların geri dönüşümünü sağlayacak teknolojik altyapıya sahip olmayan işletmelere ceza verilecek. Ancak uzmanlara göre, küçük besici bu teknolojiyi kuramaz ve cezayla karşı karşıya kalır. Böylece zaten ayakta durmakta zorlanan aile işletmeleri piyasadan silinebilir.
“Hayvana gaz çıkardı diye ceza mı keseceksiniz?”
CHP Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer, tasarının hayvancılığı hedef aldığını savundu. Gürer, “Teklifte, doğrudan değil ama dolaylı cezalarla hayvancılığı yok edecek maddeler var. İnek gaz çıkardı diye ceza mı keseceksiniz?” diyerek tepki gösterdi. Gürer, küçük işletmelerin gözden çıkarıldığını ve politikanın büyük çiftlikleri teşvik ettiğini vurguladı.
Teknolojik altyapı zorunluluğu küçük işletmelerin sonu olur mu?
Tarım yazarı Gazi Kutlu, küçük bir besici ailenin, hayvansal atıkları dönüştürecek altyapıyı kurmasının imkânsız olduğunu belirtti. Kutlu, “Bu altyapıyı kurmak maliyetli. Hibe programı olmadan uygulanamaz. Aksi takdirde ithalat artar, üretim biter” dedi.
“Devlet büyük işletmelere alan açıyor”
Gazi Kutlu’ya göre bu tasarı, doğrudan değil ama dolaylı biçimde büyük çiftlikleri teşvik ediyor. Denetimlerin genişlemesiyle küçük çiftliklerin maliyet yükü artacak. “Zaten geçinemeyen küçük üretici sistemi terk eder, kontrol büyük şirketlere geçer. Devlet de bunu istiyor olabilir” değerlendirmesinde bulundu.
Türkiye neyi kaybedebilir?
– Kırsalda geçimini hayvancılıkla sağlayan binlerce aile üretimden çekilebilir.
– Et ve süt üretiminde dışa bağımlılık artabilir.
– İklim hedefleri uğruna yerli üretim feda edilebilir.
– Tarımda gelir eşitsizliği daha da büyüyebilir.
Çözüm ne?
Uzmanlara göre, yasa geri çekilmeli değil ama revize edilmeli. Küçük işletmelere yönelik cezai hükümler yerine; hibe destekli dönüşüm projeleri, kooperatif tipi çözümler ve kademeli geçiş planları sunulmalı.
Yeni iklim yasasının içeriği önümüzdeki hafta Meclis Genel Kurulu’nda netleşecek. Ancak bu haliyle yasalaşırsa, Türkiye hayvancılığında geri dönüşü olmayan bir kırılma yaşanabilir.
