Yemek sektöründe sular durulmuyor. Online yemek platformlarının komisyon oranlarının yüzde 40’lara kadar çıkması, restoranları isyan noktasına getirdi. Artan maliyetler ve kârlılık baskısı nedeniyle birçok işletme, bu platformları boykot etmeye hazırlanıyor. Sektör temsilcileri, çözüm bulunmadığı takdirde kendi dijital sipariş platformlarını kuracaklarını söylüyor.
“Komisyonlar Fiyatları Şişiriyor”
Tüm Restoranlar ve Turizmciler Derneği (TÜRES) Başkanı Ramazan Bingöl, platformların uyguladığı yüksek komisyonların restoran fiyatlarını doğrudan etkilediğini belirtti. Bingöl’e göre bu durum, sektörde “suni bir enflasyon” yaratıyor.
“Komisyon oranları düşerse menü fiyatları da düşer” diyen Bingöl, işletmelerin marjlarını korumak için mecburen fiyat artırdığını ifade etti. Buna göre, komisyon oranlarında yapılacak bir indirimin menü fiyatlarında yüzde 10’a kadar gerileme yaratabileceği belirtiliyor.
“1.000 TL’lik Siparişte Restorana 616 TL Kalıyor”
Sektörün en büyük sorunlarından biri, komisyon oranlarının yanı sıra gizli kesintiler ve reklam zorunlulukları. Bingöl, durumu çarpıcı bir örnekle anlattı:
“1.000 TL’lik bir siparişte platform yüzde 32, yani 320 TL komisyon alıyor. Üzerine yüzde 20 KDV eklendiğinde bu rakam 64 TL daha artıyor. Sonuçta işletmenin eline sadece 616 TL kalıyor.”
Bingöl’e göre sorun bununla da bitmiyor. “Reklam ya da kampanya desteği vermezseniz listede gerilere düşüyorsunuz” diyen Bingöl, sistemin restoranları dolaylı olarak indirim yapmaya zorladığını belirtiyor. Bu durumda 1.000 TL’lik siparişte işletmenin kazancı 516 TL’ye kadar düşebiliyor.
“Küçük İşletmeler Ayakta Kalmakta Zorlanıyor”
Sektörde faaliyet gösteren küçük ve orta ölçekli işletmelerin mevcut şartlarda ayakta kalmasının giderek zorlaştığını vurgulayan Bingöl, “Bu komisyon oranları sürdürülebilir değil. Pek çok işletme artık zararına satış yapıyor. Acilen dengeli bir modelin oluşturulması gerekiyor” ifadelerini kullandı.
Sektör temsilcilerine göre, artan kira ve girdi maliyetleriyle birlikte platform komisyonları birleşince işletmelerin kâr oranı neredeyse sıfırlanıyor. Bu durum, özellikle pandemi sonrası toparlanma sürecindeki küçük işletmeleri yeniden zora soktu.
“Yeni Yerli Platform Üzerinde Çalışıyoruz”
TÜRES, çözüm bulunamaması halinde kendi online sipariş platformunu kurmak için hazırlıklara başladı. Ramazan Bingöl, bu alternatif sistemin rekabet yaratmak kadar “regülasyon etkisi” oluşturacağını söyledi.
“Bu platform, mevcut dev platformların pazarını hemen kıramayabilir ama sektörün elini güçlendirir” diyen Bingöl, yeni sistemde komisyon oranlarının yüzde 5 ila 10 arasında olacağını belirtti. Bu sayede hem restoranlar nefes alacak hem de tüketiciye daha uygun fiyatlar sunulabilecek.
“Komisyonlar Suni Enflasyon Yaratıyor”
Restoran temsilcileri, yüksek komisyonların sadece işletmeleri değil, tüketiciyi de olumsuz etkilediğini savunuyor. Komisyon yükü doğrudan menü fiyatlarına yansıtıldığı için vatandaşın cebinden çıkan para da artıyor.
Bingöl, “Vatandaş fiyatlardan şikâyet ediyor ama sorun yalnızca maliyet değil. Platform komisyonları da bu fiyatların yükselmesine neden oluyor. Eğer komisyon oranları makul seviyelere inerse, menü fiyatları en az yüzde 10 geriler” diyerek sektörün beklentisini dile getirdi.
Online yemek sektörü için yeni bir dönüm noktası yaklaşırken, gözler şimdi platformların nasıl bir adım atacağına çevrildi.
