Türkiye Ziraat Odaları Birliği tarafından açıklanan haziran ayı verileri, üretici ile market fiyatları arasındaki makasın yeniden açıldığını ortaya koydu. Üretici fiyatı ile market satış fiyatı arasındaki en yüksek fark elmada görüldü. Tarlada 18 lira 75 kuruşa satılan elma, markette 89 lira 87 kuruşa kadar çıkarak yüzde 379,3’lük fiyat farkıyla ilk sırada yer aldı.
Elmada fiyat farkı 4,8 kata çıktı
Haziran ayında üretici ve market fiyatları arasındaki en yüksek fark elmada yaşandı. Üreticide 18 lira 75 kuruş olan elma, market raflarında 89 lira 87 kuruşa satıldı.
Bu tablo, elmanın tarladan markete gelene kadar 4,8 kat zamlandığını gösterdi. Üretici ile tüketici arasındaki fiyat makası, temel gıda ürünlerinde yaşanan maliyet ve aracı zinciri tartışmalarını yeniden gündeme taşıdı.
Havuç, çilek ve fasulyede de makas açıldı
Elmayı yüzde 284,2 fiyat farkıyla havuç takip etti. Üreticide 22 lira 50 kuruş olan havuç, markette 86 lira 45 kuruşa satıldı.
Çilekte fiyat farkı yüzde 283,5 olarak kayıtlara geçti. Üreticide 43 liraya satılan çilek, markette 164 lira 91 kuruşa ulaştı. Yeşil fasulyede üretici fiyatı 46 lira 25 kuruş olurken, market satış fiyatı 162 lira 45 kuruşa çıktı.
Markette zam şampiyonu çilek oldu
Haziran ayında markette fiyatı takip edilen 38 ürünün 21’inde artış yaşandı. 17 üründe ise fiyat düşüşü görüldü.
Marketlerde fiyatı en fazla artan ürün yüzde 81 ile çilek oldu. Çileği yüzde 52,2 ile havuç, yüzde 32,8 ile kabak, yüzde 32,5 ile kuru soğan ve yüzde 24,7 ile patates izledi.
Domates ve karpuzda fiyat düştü
Aynı dönemde markette fiyatı en fazla düşen ürün domates oldu. Domatesin market fiyatında yüzde 37,8 oranında gerileme yaşandı.
Domatesi yüzde 22,3 düşüşle karpuz takip etti. Nohutta yüzde 17,1, kuru üzümde yüzde 13,3, yumurtada ise yüzde 10,5 oranında fiyat düşüşü görüldü.
Üreticide kabak yükseldi, karpuz geriledi
Üretici fiyatlarında ise izlenen 30 ürünün 12’sinde artış, 9’unda düşüş yaşandı. 9 üründe ise fiyat değişmedi.
Üreticide fiyatı en fazla artan ürün yüzde 112,5 ile kabak oldu. Kabağı yüzde 50 ile havuç, yüzde 47,4 ile patlıcan, yüzde 33,4 ile sivri biber ve yüzde 28,1 ile patates takip etti.
Karpuzda üretici fiyatı sert düştü
Üretici tarafında en sert fiyat düşüşü karpuzda görüldü. Karpuz fiyatı haziran ayında yüzde 54,8 oranında geriledi.
Karpuzu yüzde 43,3 düşüşle domates, yüzde 30,4 ile limon, yüzde 25,4 ile yeşil fasulye ve yüzde 15,7 ile maydanoz izledi. Hasat miktarındaki artışın karpuzda arzı yükselttiği ve fiyatları aşağı çektiği belirtildi.
Fiyat değişimlerinde arz etkisi öne çıktı
TZOB Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, fiyat değişimlerinin arka planında arz ve talep dengesindeki değişimlerin etkili olduğunu belirtti. Seralarda üretim sezonunun sonuna gelinmesiyle kabak, patlıcan, sivri biber ve salatalıkta söküm işlemlerinin başladığı, bunun da arzı daraltarak fiyatları artırdığı ifade edildi.
Domateste ise Antalya, Mersin ve Balıkesir’in yüksek rakımlı yayla bölgelerinde hasadın başlamasıyla arzın arttığı ve fiyatların gerilediği kaydedildi. Limondaki düşüşün tüketici talebindeki azalmadan, havuçtaki yükselişin ise turizm sezonuna bağlı talep artışından kaynaklandığı bildirildi.
Girdi maliyetlerinde yıllık artış sürüyor
Tarımsal girdi maliyetleri de üretici üzerindeki baskıyı artırmaya devam ediyor. Haziran ayında bazı gübre çeşitlerinde aylık bazda sınırlı artışlar yaşanırken, bazı gübrelerde düşüş görüldü.
Yıllık bazda ise tablo daha ağır oldu. Amonyum sülfat gübresi yüzde 77,9, amonyum nitrat gübresi yüzde 72,4, 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 46,1, DAP gübresi yüzde 39,5 ve üre gübresi yüzde 12,2 oranında arttı.
Yem, elektrik, ilaç ve mazot maliyetleri yükseldi
Hayvancılık tarafında da maliyet artışları dikkat çekti. Yıllık bazda besi yemi yüzde 30,9, süt yemi ise yüzde 29,2 oranında pahalandı.
Tarımsal elektrik fiyatları son bir yılda yüzde 25,1, tarım ilacı fiyatları yüzde 27,8 arttı. Mazot fiyatları haziran ayında aylık bazda gerilese de yıllık hesaplamada yüzde 31,5 oranında yüksek seyrini korudu.
