Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan 2025 yılı Ulusal Eğitim İstatistikleri, eğitim seviyesinde dikkat çekici bir yükseliş yaşandığını ortaya koydu. Verilere göre 25-34 yaş grubundaki yükseköğretim mezunu oranı son 17 yılda üç kattan fazla artarak yüzde 45,6'ya yükseldi.
Türkiye'nin yükseköğretim mezunu oranı, Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) ortalamasına önemli ölçüde yaklaşırken, okuryazarlık oranında da tarihi seviyelere ulaşıldı.
Yükseköğretim mezunu oranı yüzde 45,6'ya yükseldi
TÜİK verilerine göre 25-34 yaş grubundaki nüfusta yükseköğretim mezunlarının oranı 2008 yılında yüzde 13,5 seviyesindeyken, 2025 yılında yüzde 45,6'ya çıktı.
Kadınlarda yükseköğretim mezunu oranı aynı dönemde yüzde 12,5'ten yüzde 50,3'e yükselirken, erkeklerde bu oran yüzde 14,6'dan yüzde 41'e çıktı. Böylece genç kadınların yükseköğretime erişiminde önemli bir artış yaşandığı görüldü.
Türkiye OECD ortalamasına yaklaştı
OECD'nin en güncel verilerinin bulunduğu 2024 yılı istatistiklerine göre, 25-34 yaş grubunda yükseköğretim mezunu oranı OECD ülkelerinde ortalama yüzde 48,7 olarak hesaplandı.
Türkiye'nin aynı yaş grubundaki oranı ise yüzde 44,9 olarak açıklandı. Böylece Türkiye ile OECD ortalaması arasındaki fark önemli ölçüde azaldı.
OECD ülkeleri arasında yükseköğretim mezunu oranının en yüksek olduğu ülke yüzde 70,6 ile Güney Kore olurken, en düşük oran yüzde 29,1 ile Meksika'da kaydedildi.
25 yaş üstünde her dört kişiden biri üniversite mezunu
25 yaş ve üzerindeki nüfusta ön lisans, lisans, yüksek lisans ve doktora mezunlarının oranı da önemli ölçüde arttı.
2008 yılında yüzde 9,8 olan yükseköğretim mezunu oranı, 2025 yılında yüzde 26,1'e yükseldi. Aynı yaş grubunda ortaöğretim ve üzeri eğitim seviyesini tamamlayanların oranı ise yüzde 26,5'ten yüzde 50,5'e çıktı.
Veriler, Türkiye'de artık her iki yetişkinden birinin en az lise mezunu olduğunu ortaya koydu.
Üniversite mezunları genç yaş gruplarında yoğunlaştı
Araştırma sonuçlarına göre yükseköğretim mezunları daha çok genç yaş gruplarında yoğunlaşıyor.
2008 yılında üniversite mezunlarının dağılımında erkekler ağırlıklı bir görünüm bulunurken, 2025 yılı itibarıyla özellikle genç yaş gruplarında kadınlar lehine bir tablo oluştu. Bu durum kadınların eğitim sistemine katılımındaki artışı gözler önüne serdi.
Ortalama eğitim süresi 9,6 yıla çıktı
TÜİK verilerine göre 25 yaş ve üzeri nüfusun ortalama eğitim süresi 2025 yılında 9,6 yıl olarak hesaplandı.
Kadınlarda ortalama eğitim süresi 8,9 yıl olurken, erkeklerde bu süre 10,3 yıl olarak belirlendi. Eğitim süresindeki artış, son yıllarda eğitim sistemine erişimin genişlemesiyle ilişkilendiriliyor.
Eğitim süresinde Ankara ilk sırada yer aldı
İller bazında incelendiğinde ortalama eğitim süresinin en yüksek olduğu il 10,9 yıl ile Ankara oldu.
Ankara'yı sırasıyla İstanbul, Eskişehir, Kocaeli ve Yalova takip etti. Ortalama eğitim süresinin en düşük olduğu il ise 7,6 yıl ile Ağrı olarak kayıtlara geçti.
Ağrı'nın ardından Şanlıurfa, Muş, Kastamonu ve Van en düşük eğitim süresine sahip iller arasında yer aldı.
Eğitim süresindeki artışta Şırnak zirvede
2016-2025 dönemindeki değişim incelendiğinde ortalama eğitim süresinde en fazla artışın yaşandığı il yüzde 48,5 ile Şırnak oldu.
Şırnak'ı yüzde 40,4 ile Hakkari, yüzde 35,7 ile Muş, yüzde 35,5 ile Şanlıurfa ve yüzde 33,1 ile Van izledi.
En düşük artışın görüldüğü iller ise Ankara, Eskişehir, Tekirdağ, İzmir ve İstanbul olarak sıralandı.
Okuryazarlık oranı yüzde 97,9'a yükseldi
Türkiye'de okuma yazma bilen nüfus oranı da son yıllarda önemli ölçüde arttı.
2008 yılında 6 yaş ve üzeri nüfusta yüzde 91,8 olan okuryazarlık oranı, 2025 yılında yüzde 97,9'a ulaştı.
Kadınlarda okuryazarlık oranı yüzde 86,9'dan yüzde 96,4'e yükselirken, erkeklerde bu oran yüzde 96,7'den yüzde 99,3'e çıktı.
Anne ve babanın eğitim düzeyi çocukların eğitimini etkiliyor
Araştırma, ebeveyn eğitim düzeyi ile çocukların eğitim seviyesi arasında güçlü bir ilişki bulunduğunu da ortaya koydu.
Annesi yükseköğretim mezunu olan bireylerin yüzde 84,2'sinin yükseköğretim mezunu olduğu belirlendi. Babası yükseköğretim mezunu olanlarda ise bu oran yüzde 80,4 olarak hesaplandı.
Annesi ortaöğretim mezunu olanların yüzde 64,3'ü, babası ortaöğretim mezunu olanların ise yüzde 56'sı yükseköğretim eğitimini tamamladı. Buna karşılık ebeveynleri ortaöğretim altı eğitim seviyesine sahip bireylerde üniversite mezunu olma oranı yaklaşık yüzde 28-29 seviyesinde kaldı.
Eğitim göstergelerinde yükseliş sürüyor
TÜİK'in 2025 yılı eğitim istatistikleri, Türkiye'de yükseköğretime erişim, eğitim süresi ve okuryazarlık oranlarında önemli ilerlemeler kaydedildiğini gösterdi.
Özellikle genç nüfusta üniversite mezunu oranının OECD ortalamasına yaklaşması ve kadınların eğitim seviyesindeki yükseliş, son yıllardaki eğitim politikalarının sonuçlarını ortaya koyan önemli göstergeler arasında yer aldı.
