Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2024 yılına ait atık istatistiklerini açıkladı. Verilere göre, imalat sanayi, maden işletmeleri, termik santraller, organize sanayi bölgeleri (OSB) ve hanelerde toplam 120 milyon ton atık ortaya çıktı. Bu miktarın 42,2 milyon tonunu tehlikeli atıklar oluşturdu. Belediyelerde kişi başına düşen günlük ortalama atık miktarı 1,09 kilogram olarak hesaplandı.
İmalat Sanayinden 24,4 Milyon Ton Atık
İmalat sanayi iş yerlerinde 4,2 milyon tonu tehlikeli olmak üzere 24,4 milyon ton atık toplandı.
Oluşan bu atıkların:
-
%70,1’i satıldı veya lisanslı işleme tesislerine gönderildi,
-
%12,1’i tesis içinde geri kazanıldı,
-
%10,8’i düzenli depolama tesislerine yönlendirildi,
-
%2,6’sı yakma tesislerinde bertaraf edildi.
Kalan küçük miktarlar ise belediyeler tarafından toplandı veya iş yeri sahasında depolandı.
Madenlerde 1 Milyar Tonu Aşan Atık
Maden işletmelerinde 40,5 milyon ton atık (dekapaj malzemesi hariç) oluştu.
Dekapaj dahil edildiğinde bu rakam 1 milyar 61 milyon tona ulaştı.
Atıkların %99,99’u mineral kökenli oldu.
Bu devasa miktarın %85,1’i pasa sahalarında ve atık barajlarında, %12,5’i ocak içine geri doldurularak, %2,4’ü ise diğer yöntemlerle bertaraf edildi.
Termik Santrallerde 26,5 Milyon Ton Atık
Termik santrallerde 10,4 bin tonu tehlikeli olmak üzere 26,5 milyon ton atık meydana geldi.
Bu atıkların %84,6’sını kül ve cüruflar, %15,4’ünü diğer santral atıkları oluşturdu.
Toplam atığın %86,9’u kül barajlarında veya depolama alanlarında bertaraf edilirken, kalan %13,1’i lisanslı tesislerde işlenerek enerji geri kazanımı ya da dolgu amaçlı kullanımla değerlendirildi.
OSB’lerde 397 Bin Ton Atık
Organize Sanayi Bölgesi (OSB) müdürlüklerinin faaliyetleri sonucunda 196 bin tonu tehlikeli olmak üzere 397 bin ton atık üretildi. Bu atıkların büyük bölümü (%95,5) atık işleme tesislerine gönderildi.
Belediyelerde Kişi Başı 1,09 Kilogram
Türkiye genelinde 1.401 belediyenin 1.392’sinde atık hizmeti verildi.
Belediyelerde toplanan toplam 32,3 milyon ton atığın:
-
%88,9’u atık işleme tesislerine,
-
%10,9’u belediye çöplüklerine gönderildi.
Belediye verilerine göre kişi başına düşen günlük ortalama atık miktarı 1,09 kilogram olarak kaydedildi.
Atıkların Büyük Kısmı Depolama Tesislerinde
TÜİK verilerine göre 195 milyon ton atık işleme tesislerinde değerlendirildi.
Bu miktarın 139 milyon tonu bertaraf edilirken, 56 milyon tonu geri kazanıldı.
Düzenli depolama tesislerinde 138 milyon ton, yakma tesislerinde 448 bin ton atık bertaraf edildi.
Ayrıca 4,7 milyon ton atık, beraber yakma (ko-insinerasyon) tesislerinde enerji üretiminde kullanıldı.
Enerji Geri Kazanımı ve Kompost Üretimi
Kompost tesislerinde 124 bin ton, diğer tesislerde ise 51,5 milyon ton metal, plastik, kağıt ve mineral atık geri kazanıldı.
Böylece 2024’te atık yönetimi, Türkiye ekonomisinin enerji ve ham madde geri kazanımında da önemli bir pay üstlendi.
Veri Kaynakları
TÜİK’in atık istatistikleri; belediyeler, 50 ve üzeri çalışanı olan imalat tesisleri, 100 megavat üzeri termik santraller, OSB müdürlükleri ve lisanslı atık bertaraf tesislerinden derlenen bilgilerle oluşturuldu.
Ayrıca Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü verileriyle atık yönetimi performansı, Türkiye’nin 2024 çevre politikasına dair en kapsamlı resmi tabloyu ortaya koydu.
