Aksaray Üniversitesi laboratuvarlarında geliştirilen yeni bir sensör sistemi, diyabet hastalarının günlük kan şekeri ölçümünde kullandığı iğneli yönteme alternatif olmayı hedefliyor. Proje kapsamında geliştirilen teknoloji, invaziv (girişimsel) yöntemlere gerek kalmadan yalnızca nefes analiziyle kan şekeri düzeyini belirleyebiliyor.
Çalışma, ASÜ Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi İsmail Bayraklı ve ekibi tarafından yürütüldü. Sistem, dünyada diyabet takibini sadece nefes havası üzerinden yapabilen “tek sensör” olma iddiasını taşıyor.
550 milyon hastayı ilgilendiren tablo
Dünya genelinde diyabet hasta sayısı hızla artıyor. Uluslararası sağlık verilerine göre 2024 itibarıyla yaklaşık 550 milyon diyabet hastası bulunuyor. Bu sayının 2030’da 650 milyona, 2045’te ise 800 milyona ulaşması bekleniyor.
Mevcut glukoz ölçüm yöntemleri ise iğne ve test şeridi gibi sarf malzemelerine dayanıyor. Bu model hem fiziksel olarak rahatsız edici hem de uzun vadede yüksek maliyetli bir sistem olarak değerlendiriliyor.
Nefes analiziyle ölçüm
Prof. Dr. Bayraklı, geliştirdikleri sensörün oksijen temelli bir analiz yöntemi kullandığını belirtti. Sistem, hastanın nefesindeki biyokimyasal değişimleri analiz ederek kan şekeri seviyesini hesaplıyor.
Bayraklı, parmak delinerek yapılan ölçümlerin özellikle çocuk hastalar için zorlayıcı olduğunu ifade etti. Yeni yöntemin fiziksel acıyı ortadan kaldırmayı ve ölçüm sürecini kolaylaştırmayı amaçladığını söyledi.
150 hasta üzerinde doğruluk testi
Geliştirilen sensör sistemi, 150 hasta üzerinde test edildi. Ölçümlerin doğruluğu, Amerikan Diyabet Derneği standartları çerçevesinde değerlendirildi.
Tıp literatüründe “Consensus Error Grid” olarak bilinen analiz şemasında elde edilen sonuçların en yüksek güvenilirlik aralığı olan “A Bölgesi”nde yer aldığı açıklandı. Bayraklı, testlerde yüzde 100 doğruluk oranına ulaşıldığını ifade etti.
Giyilebilir teknoloji hedefi
Prototip aşaması tamamlanan projenin bir sonraki adımı, sistemi giyilebilir teknolojilere entegre etmek. Cihazın saat, kolye, yüzük ya da maske gibi formlara dönüştürülmesi üzerinde çalışılıyor.
Klinik süreçlerin tamamlanmasının ardından teknolojinin ticarileştirilmesi hedefleniyor. Seri üretime geçilmesi halinde, diyabet takibinde iğne ve kan örneği yerine basit bir nefes analiziyle ölçüm yapılması mümkün olabilecek.