Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yayımlanan “Araştırma-Geliştirme Faaliyetleri, 2025” raporu, Türkiye’nin Ar-Ge alanında son yıllardaki en yüksek harcama düzeyine ulaştığını ortaya koydu. Rapora göre, 2024 yılında ülke genelinde toplam Ar-Ge harcaması 669 milyar 900 milyon TL olarak gerçekleşti.
Bu tutar, 2023’e göre yüzde 21,6 artışa karşılık geliyor. Ar-Ge harcamalarının gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH) içindeki oranı da %1,46 ile tüm zamanların en yüksek seviyesine çıktı.
En yüksek pay özel sektörde
TÜİK verilerine göre, Ar-Ge harcamalarının %57,5’i mali ve mali olmayan şirketler tarafından gerçekleştirildi. Yükseköğretim kurumları %31,4, genel devlet sektörü ise %11,1 pay aldı. Bu dağılım, Türkiye genelinde araştırma faaliyetlerinin ağırlıklı olarak özel sektör yatırımlarıyla yürütüldüğünü gösteriyor.
Ar-Ge harcamalarının %63,5’i cari harcamalar, %36,5’i yatırım harcamaları olarak kaydedildi.
Ar-Ge personelinde artış
Rapora göre, 2024 yılında Türkiye genelinde toplam 255 bin 615 tam zaman eşdeğer Ar-Ge personeli görev yaptı. Bu sayı, bir önceki yıla göre artış gösterdi. Ar-Ge personelinin %64,1’i özel sektörde, %27,9’u yükseköğretim kurumlarında, %8’i kamu kuruluşlarında yer aldı.
Kadın araştırmacı oranı ise toplam personelin %33,6’sına ulaştı.
Çorum sanayisi bu yükselişten etkileniyor
Çorum, makine ve gıda sanayisinde gelişen üretim altyapısı sayesinde Türkiye’nin Ar-Ge kapasitesindeki bu büyümeden doğrudan pay alıyor. Özellikle son yıllarda artan sanayi yatırımları ve üniversite işbirlikleri, yerel düzeyde teknoloji tabanlı üretimin önünü açıyor.
TÜİK raporunda doğrudan şehir bazlı veriler yer almasa da, Ar-Ge harcamalarındaki bu genel artış, bölgesel kalkınmada orta ölçekli üretim merkezleri olan iller — Çorum gibi — için yeni fırsatlar anlamına geliyor.
Hedef: Bilim ve teknoloji odaklı büyüme
TÜİK’in 2025 verileri, Türkiye’nin Ar-Ge’ye ayrılan kaynakları istikrarlı biçimde artırdığını gösteriyor. Bilimsel araştırmalar, yenilikçi üretim ve teknoloji yatırımları, ülke ekonomisinin geleceğinde kilit rol oynamaya devam edecek.
