Çay tüketimiyle ilgili yapılan yeni bir bilimsel derleme, çay poşetleri kullanılarak hazırlanan içeceklerde mikroplastik parçacıkların bulunabileceğini ortaya koydu. 19 ayrı bilimsel çalışmanın incelenmesiyle hazırlanan derlemeye göre, bazı çay poşetleri sıcak suyla temas ettiğinde milyarlarca plastik parçacığı içeceğe bırakabiliyor.
Araştırmalar, özellikle plastik içerikli çay poşetlerinin demleme sırasında mikroplastik ve nanoplastik adı verilen çok küçük parçacıklar salabildiğini gösteriyor. Türkiye’nin kişi başına yıllık yaklaşık 3,16 kilogram çay tüketimiyle dünyanın en fazla çay tüketen ülkelerinden biri olması, konunun sağlık ve tüketici güvenliği açısından daha fazla dikkat çekmesine yol açıyor.
Araştırmalar mikroplastik ve nanoplastiklere odaklandı
Derlemede incelenen çalışmalarda araştırmacılar iki farklı plastik parçacık türünü değerlendirdi. Bunlardan ilki bir mikrometre ile beş milimetre arasında değişen mikroplastikler, diğeri ise bir mikrometreden daha küçük boyutlara sahip nanoplastikler olarak tanımlanıyor.
İnsan saç telinin kalınlığının onlarca mikrometre olduğu düşünüldüğünde, bu parçacıkların çoğu çıplak gözle görülemiyor. Bu nedenle mikroplastikler çoğu zaman tüketiciler tarafından fark edilmeden içeceklere karışabiliyor.
Mikroplastiklerin tek kaynağı çay poşeti değil
Araştırmalar, çaydaki plastik parçacıkların tek bir kaynaktan gelmediğini ortaya koyuyor. Ambalaj malzemeleri, üretim süreci, demleme sırasında kullanılan ekipmanlar ve hatta laboratuvar ortamındaki hava bile ölçümleri etkileyebiliyor.
Özellikle şişelenmiş soğuk çaylarda plastik parçacıkların kaynağı üretimde kullanılan su, plastik şişe ve kapaklar olabiliyor. Ancak sıcak demleme yönteminde en önemli kaynak olarak çay poşetleri öne çıkıyor.
Plastik içerikli çay poşetleri öne çıkıyor
Bazı çay poşetlerinin tamamen kağıttan yapılmadığı ve plastik içerebildiği belirtiliyor. Özellikle piramit şeklindeki bazı poşetlerde plastik ağ yapısı kullanıldığı ifade ediliyor.
Selüloz bazlı poşetlerde ise poşetin sıcak suda dağılmaması için dikiş yerlerinde polipropilen gibi plastik bazlı ısı yapıştırıcılar kullanılabiliyor. Bu durum demleme sırasında küçük plastik parçacıkların suya karışmasına yol açabiliyor.
Tek poşet milyarlarca plastik parçacık bırakabiliyor
Araştırmada yer alan deneylerden birinde tek bir plastik çay poşetinin sıcak suya bırakıldığında yaklaşık 14,7 milyar mikroplastik ve nanoplastik parçacık salabildiği ölçüldü. Başka bir çalışmada ise bu sayı yaklaşık 1,3 milyar parçacık olarak tespit edildi.
Bilim insanları bu farklılığın kullanılan yöntemler, filtre boyutları ve ölçüm tekniklerindeki farklılıklardan kaynaklandığını belirtiyor. Bu nedenle bir bardak çayda tam olarak ne kadar mikroplastik bulunduğunu kesin olarak belirlemek zor.
Plastik parçacıklarla birlikte kimyasallar da geçebiliyor
Plastik üretiminde kullanılan bazı kimyasalların da bu parçacıklarla birlikte içeceğe geçebileceği belirtiliyor. Bazı araştırmalarda demlenen çaylarda plastikleştirici maddeler ve bisfenol türü bileşiklere rastlandığı bildirildi.
Bu kimyasalların poşetin tamamından mı yoksa kopan plastik parçacıklardan mı sızdığı ise henüz kesin olarak açıklığa kavuşmuş değil.
Mikroplastiklerin sağlık üzerindeki etkileri araştırılıyor
Derleme çalışması, çay poşetlerinden gelen mikroplastiklerin insan sağlığı üzerindeki kesin etkilerini ortaya koyan doğrudan klinik veriler içermiyor. Ancak son yıllarda yapılan çeşitli araştırmalar mikroplastiklerin insan vücudunda birikebildiğini gösteriyor.
Bazı çalışmalar, mikroplastik parçacıkların beyin, kemik ve damar dokuları dahil olmak üzere farklı organlarda tespit edilebildiğini ortaya koydu. Bu nedenle bilim insanları, plastik içermeyen alternatif demleme yöntemleri ve daha güvenli üretim standartları üzerine çalışmaların sürdürülmesi gerektiğini vurguluyor.
