Motorine, benzine, sigaraya, rakıya… Temmuz ayı Türkiye’de vergi takviminin en çarpıcı tarihlerinden biri olacak. 3 Temmuz 2025’te TÜİK’in açıklayacağı Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) verisiyle birlikte, otomatik ÖTV zammı devreye girecek. Uzmanlara göre bu zam, en iyimser senaryoda bile yüzde 12,92’nin altında olmayacak.

Otomatik vergi artışı nasıl işliyor?

Vergi Uzmanı Ozan Bingöl’ün hatırlattığı gibi, 14 Temmuz 2023’te yürürlüğe giren düzenlemeyle birlikte akaryakıt, alkol ve tütün ürünlerindeki maktu ÖTV tutarları artık manuel olarak değil, doğrudan altı ayda bir Yİ-ÜFE oranında artırılıyor. Bu sistem, ocak ve temmuz aylarında devreye giriyor ve herhangi bir Bakanlar Kurulu kararı beklemeksizin yürürlüğe giriyor.

Cumhurbaşkanı'nın bu artışı durdurma yetkisi bulunmakla birlikte, geçmiş örnekler bu yetkinin kullanılmadığını gösteriyor.

Neden en az yüzde 12,92 zam bekleniyor?

Bingöl’ün yaptığı teknik simülasyonlara göre, Yİ-ÜFE’nin haziran ayında yüzde 1 seviyesinde kalması durumunda dahi altı aylık toplam artış yüzde 12,92 olacak. Bu da:

Bu artışlar, ÖTV’ye eklendikten sonra KDV üzerinden bir kez daha katlanarak pompa fiyatlarına yansıyacak.

İndirim mümkün mü? Neden yapılmıyor?

Otomatik vergi artışı sistemi, yalnızca tüketici aleyhine işleyecek şekilde yapılandırılmış durumda. Ozan Bingöl’ün ifadesiyle, “Zamlar otomatik, indirimlere ise siyasi müdahale gerekiyor.” Ancak bugüne kadar bu yönde bir uygulama yapılmadı. Aksine, enflasyonla mücadele gerekçesiyle ÖTV matrahları güncellenmeyerek dolaylı olarak daha fazla vergi alınıyor.

Gizli zamların adresi: Otomobil ve cep telefonu

ÖTV yalnızca akaryakıtta değil, otomobil ve elektronik ürünlerde de yüksek vergi yüküyle karşımıza çıkıyor. Otomobillerde en düşük ÖTV oranı hâlen yüzde 80 seviyesinde. Matrah dilimleri sabit tutulduğu için döviz kuru ve enflasyon artışıyla birlikte vergi dilimine giren araç sayısı artıyor. Bu da “gizli zam” olarak tüketiciye yansıyor.

Cep telefonlarında da benzer bir tablo var. Sabit matrah nedeniyle, orta segment cihazlar bile en yüksek vergi dilimine giriyor. Vergi, KDV ve TRT payı derken fiyatlar hızla yükseliyor.

3 Temmuz’da ne olacak?

TÜİK’in açıklayacağı haziran ayı Yİ-ÜFE verisi, 3 Temmuz 2025 günü saat 10.00'da kamuoyuyla paylaşılacak. Bu veri, aynı gün içinde Resmî Gazete’de yayımlanacak ve akaryakıt, alkol ile tütün ürünlerinde ÖTV zammı resmen yürürlüğe girecek.

Vatandaşı ne bekliyor?

Bu zammın ardından benzinin litresi yaklaşık 2 TL, motorinin litresi 1,9 TL artabilir. Alkol ve sigara ürünlerinde de fiyat artışı en az yüzde 13’e yaklaşacak. Bu oran, açıklanacak nihai Yİ-ÜFE verisine göre daha da yükselebilir.

Uzmanlar ne öneriyor?

Ekonomistler ve vergi uzmanları, mevcut sistemin şeffaflık ve vergi adaleti açısından yeniden değerlendirilmesi gerektiği konusunda hemfikir. Vatandaşın gelir artışı enflasyonun gerisindeyken, dolaylı vergilerin sürekli artması ciddi bir geçim sıkıntısı yaratıyor. Vergide reform yapılmadığı sürece, tüketici üzerindeki yükün artmaya devam edeceği uyarısında bulunuluyor.

Muhabir: Haber Merkezi