Sigara ve diğer tütün ürünlerinin kalp ve damar sağlığı üzerindeki etkilerine dikkat çeken kardiyoloji uzmanları, sigara kullanımının kalp krizi ve inme riskini 2 ila 4 kat artırabildiğini belirtti. Uzmanlar, damar hasarının ilk sigaradan itibaren başladığını, pasif içiciliğin de ciddi risk oluşturduğunu vurguladı.
Kardiyoloji Uzmanı Doç. Dr. Cafer Panç, dünyada kalp ve damar hastalıklarının ölüm nedenleri arasında ilk sıralarda yer aldığını belirterek her yıl yaklaşık 20 milyon kişinin bu hastalıklar nedeniyle yaşamını yitirdiğini söyledi. Panç, sigaraya bağlı ölümlerin ise yılda yaklaşık 7 milyona ulaştığını ifade etti.
Sigara kalp krizi ve inme riskini artırıyor
Sigaranın kalp ve damar hastalıklarında önemli bir risk faktörü olduğunu belirten Doç. Dr. Cafer Panç, kullanımın kalp krizi ve inme riskini 2 ila 4 kat yükseltebildiğini söyledi. Panç, sigaranın damar sistemine birden fazla mekanizma üzerinden zarar verdiğini kaydetti.
Sigara dumanındaki maddelerin öncelikle damarların iç yüzeyini oluşturan endotel tabakasında hasara yol açtığını ifade eden Panç, bunun damar sertliği sürecinin başlangıcındaki temel mekanizmalardan biri olduğunu anlattı. Sigaranın aynı zamanda damar içindeki iltihabi süreçleri artırarak damar sertliğinin ilerlemesine katkı sağladığını söyledi.
Tek bir sigara bile ciddi risk oluşturabiliyor
Sigaranın zararlarının yalnızca uzun yıllar ve yoğun kullanım sonucunda ortaya çıkmadığına dikkat çeken Panç, tek bir sigaranın dahi damar yatağında olumsuz etki oluşturabildiğini belirtti. Bir sigaranın oluşturduğu riskin, bir paketin yirmide biri kadar düşük olmadığını ifade etti.
Panç, tek bir sigaranın dahi bir paket sigaranın oluşturduğu kardiyovasküler riskin önemli bir bölümünü ortaya çıkarabileceğine dikkat çekerek, damar hasarının ilk kullanımdan itibaren başladığını söyledi. Bu nedenle “az içiyorum” düşüncesinin kalp ve damar sağlığı açısından güvenli bir yaklaşım olmadığını vurguladı.
Erken bırakmak riski büyük ölçüde azaltıyor
Sigaranın bırakılmasıyla birlikte vücuttaki olumsuz etkilerin zaman içerisinde gerilemeye başladığını belirten Panç, özellikle erken yaşta bırakmanın önemli kazanımlar sağladığını söyledi. Çalışmalarda 40 yaşından önce sigarayı bırakanlarda sigaraya bağlı risklerin yüzde 80-90 oranında azalabildiğini ifade etti.
Sigaranın bırakılmasının ardından kalp hızının kısa süre içerisinde normale dönmeye başladığını belirten Panç, kalp ve damar hastalıkları riskinin 1-2 yıl içerisinde belirgin şekilde azaldığını kaydetti. Yaklaşık 3-5 yıl içerisinde riskin önemli ölçüde gerilediğini, 13-15 yıl içerisinde ise hiç sigara içmemiş kişilerin risk seviyesine yaklaşabildiğini söyledi.
Pasif içicilik de kalp damar sağlığını tehdit ediyor
Doç. Dr. Panç, tütün dumanına doğrudan maruz kalmayan ancak sigara içilen ortamlarda bulunan kişilerin de ciddi sağlık riskiyle karşı karşıya olduğunu belirtti. Dünyada sigaraya bağlı hastalıklar nedeniyle yaşamını yitiren yaklaşık 7 milyon kişinin 1,5 milyona yakınının pasif içicilerden oluştuğunu aktardı.
Pasif içicilerde kalp ve damar hastalıklarının, sigara dumanına hiç maruz kalmayanlara kıyasla yüzde 40 ila 50 oranında daha fazla görülebildiğini belirten Panç, özellikle kapalı alanlarda tütün dumanına maruziyetin önlenmesinin önem taşıdığını söyledi.
Elektronik sigara ve nargile de risksiz değil
Panç, yalnızca klasik sigaranın değil; nargile, elektronik sigara ve ısıtılmış tütün ürünlerinin de kalp ve damar sistemi açısından risk taşıdığını söyledi. Nikotin bağımlılığının kardiyovasküler hastalıkların gelişiminde önemli bir faktör olduğunu belirten Panç, alternatif tütün ürünlerinin güvenli kabul edilmemesi gerektiğini vurguladı.
Elektronik sigaralardan çıkan aerosollerin de toksik maddeler içerdiğini ifade eden Panç, bu maddelerin damar yapısını olumsuz etkileyebileceğini söyledi. Kalp ve damar sağlığının korunabilmesi için sigara ve nikotin içeren ürünlerin tamamından uzak durulması gerektiğini kaydetti.
Kalp hızı ve tansiyon ilk dakikalarda yükseliyor
Kardiyoloji Uzmanı Doç. Dr. Ömer Taşbulak da sigara ve tütün kullanımının kardiyovasküler hastalıkların başlıca nedenlerinden biri olduğunu belirtti. Taşbulak, koroner arter hastalıkları, periferik damar hastalıkları ve beyne kan taşıyan damarları etkileyen hastalıkların sigarayla doğrudan ilişkili olduğunu söyledi.
Sigara kullanılmaya başlanmasının ardından kalp hızı ve tansiyonun ilk 20 dakika içerisinde yükselmeye başladığını ifade eden Taşbulak, tütün dumanındaki toksik maddelerin damarların iç yüzeyindeki endotel hücrelerini doğrudan etkilediğini kaydetti. Bu sürecin yıllar içerisinde birikerek kalıcı damar hasarına neden olabileceğine dikkat çekti.
Damar plakları kalp krizine ve inmeye yol açabiliyor
Sigaranın damar duvarında biriken kolesterol ve diğer maddelerle birlikte aterosklerotik plakların yapısını etkileyebildiğini belirten Taşbulak, bu plakların zaman içinde ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceğini söyledi. Kalp damarlarındaki bir plağın yırtılması durumunda kalp krizi, beyin damarlarındaki benzer bir sürecin ise inmeyle sonuçlanabileceğini ifade etti.
Sigaranın oluşturduğu toksik etkinin yalnızca kalp ve beyin damarlarıyla sınırlı olmadığını vurgulayan Taşbulak, vücudun farklı bölgelerindeki damarların da benzer şekilde zarar görebileceğini belirtti. Uzun süreli maruziyetin farklı organlarda kalıcı hasara neden olabileceğini söyledi.
Nargile yoğun dumana maruz bırakıyor
Doç. Dr. Taşbulak, nargilenin sigaraya kıyasla daha güvenli olduğu yönündeki düşüncenin doğru olmadığını belirterek nargile kullanımında çok daha yoğun miktarda dumana maruz kalınabildiğine dikkat çekti. Elektronik sigaraların ise kolay kullanılabilmeleri nedeniyle gün içerisinde daha sık tüketilebildiğini ifade etti.
Nargile, elektronik sigara ve ısıtılmış tütün ürünlerinde de toksik maddelerin solunum yoluyla vücuda alındığını belirten Taşbulak, bu ürünlerin damarların iç yüzeyindeki hücrelere zarar vererek aterosklerotik hastalıkların gelişimine katkı sağlayabildiğini söyledi.
Uzmanlardan ortak çağrı: Bırakmak için geç değil
Uzmanlar, yıllardır sigara kullanan kişilerin de bırakmanın sağlık açısından sağlayacağı kazanımlardan yararlanabileceğine dikkat çekti. Sigaranın ne kadar süredir kullanıldığından bağımsız olarak bırakılmasıyla kardiyovasküler risklerin zaman içerisinde azalmaya başladığı belirtildi.
Doç. Dr. Ömer Taşbulak, kalp damar hastalığı geliştikten veya inme geçirdikten sonra dahi sigaranın bırakılmasının önemli olduğunu vurguladı. Uzmanlar, en etkili korunma yönteminin sigaraya hiç başlamamak olduğunu belirtirken, sigara kullananların ise mümkün olan en kısa sürede bırakmasının kalp ve damar sağlığı açısından önemli fayda sağlayacağını ifade etti.