Araç kiralama sektöründe kurallar baştan aşağı değişiyor. Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan “Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik” ile kiralama işletmelerine yetki belgesi zorunluluğu getirilirken, kiralanabilecek araçlar için yaş ve kilometre sınırı belirlendi. Depozito, rezervasyon iptali, filo büyüklüğü ve ilanlara ilişkin yeni kuralların da yer aldığı düzenleme 1 Ocak 2027’de yürürlüğe girecek.
Resmi Gazete’de yayımlanan yönetmelikle araç kiralama sektöründe hem işletmeleri hem de tüketicileri doğrudan ilgilendiren kapsamlı hükümler getirildi. Yeni dönemde ağır hasarlı, muayenesiz veya zorunlu sigortası bulunmayan araçların kiralanmasına izin verilmeyecek, kiralama işletmelerinin faaliyet gösterebilmesi için belirlenen şartları yerine getirerek yetki belgesi alması gerekecek.
Kiralık araçlarda 6 yaş sınırı uygulanacak
Yeni düzenlemenin en dikkat çeken maddelerinden biri kiraya verilebilecek araçların yaşıyla ilgili oldu. Klasik araçlar hariç olmak üzere 6 yaşından büyük motorlu kara taşıtları kiralama faaliyetinde kullanılamayacak.
Araçların kilometreleri için de üst sınır getirildi. Elektrikli araçlarda en fazla 300 bin kilometre, diğer araçlarda ise en fazla 180 bin kilometre sınırı uygulanacak. Bu sınırları geçen araçlar kiraya verilemeyecek.
Ağır hasarlı ve muayenesiz araçlar kiralanamayacak
Yönetmelikle kiralanabilecek araçların teknik ve hukuki durumuna ilişkin de yeni şartlar getirildi. Ağır hasar kaydı bulunan, geçerli muayenesi olmayan veya zorunlu mali sorumluluk sigortası bulunmayan araçların kiraya verilmesi yasak olacak.
Periyodik bakım süreleri geçen araçların da bakımları tamamlanmadan kiraya çıkarılması mümkün olmayacak. Böylece kiralık araç filosunda bulunan taşıtların bakım, sigorta ve muayene yönünden belirli standartları karşılaması zorunlu hale gelecek.
Araç kiralama işletmelerine yetki belgesi zorunluluğu
Ticari faaliyet kapsamında motorlu kara taşıtı kiralayan işletmeler yeni dönemde yetki belgesi almak zorunda olacak. Yetki belgesi alacak işletmelerin vergi mükellefi olması ve ilgili meslek odasına kayıtlı bulunması gerekecek.
İşletmelerde görev yapacak kiralama sorumluları için de belirli nitelikler aranacak. Kiralama sorumlusunun 18 yaşını doldurmuş, en az ilköğretim mezunu ve mesleki yeterlilik belgesine sahip olması şart olacak.
Büyük ilçelerde en az 10 araçlık filo gerekecek
Araç kiralama işletmelerinin sahip olması gereken asgari araç sayısı faaliyet gösterdikleri bölgeye göre değişecek. Büyükşehirlerde nüfusu 30 bini aşan ilçelerde faaliyet gösteren işletmelerin filosunda en az 10 araç bulunması gerekecek.
Bu 10 aracın en az 5’inin doğrudan işletme adına tescilli olması zorunlu olacak. Ayrıca filoda en az 2 hibrit veya yalnızca elektrik motorlu araç bulunacak ve bunlardan en az birinin Türkiye’de üretilmiş olması şartı aranacak.
Diğer bölgelerde 5 araç şartı uygulanacak
Nüfusu 30 bini aşmayan büyükşehir ilçeleri ile büyükşehir statüsünde olmayan illerde faaliyet gösteren kiralama işletmeleri için daha düşük filo sınırı getirildi. Bu işletmelerin en az 5 araçlık filoya sahip olması gerekecek.
Söz konusu araçlardan en az 2’sinin işletme adına tescilli olması zorunlu tutulacak. Böylece işletmelerin tamamen dışarıdan temin edilen araçlarla kiralama faaliyeti yürütmesinin önüne belirli ölçüde geçilecek.
Depozitoya üst sınır getirildi
Araç kiralarken tüketicilerden alınabilecek depozito miktarı da yönetmelikle sınırlandırıldı. 6 gün ve daha kısa süreli kiralamalarda alınabilecek depozito en fazla 3 günlük kira bedeli kadar olacak.
7 ila 29 günlük ya da haftalık kiralamalarda ise depozito tutarı en fazla 7 günlük kira bedeliyle sınırlı olacak. İşletmeler bu sınırların üzerinde depozito talep edemeyecek.
Depozito 7 gün içinde iade edilecek
Kira sözleşmesinin sona ermesi ve aracın teslim edilmesinin ardından depozitonun en geç 7 gün içerisinde kiracıya iade edilmesi gerekecek. Kiracıdan depozito karşılığında çek, senet, teminat mektubu veya benzeri borç doğurucu belge alınmasına izin verilmeyecek.
Aracın olağan kullanımından kaynaklanan aşınma ve yıpranmalar nedeniyle depozitodan kesinti yapılamayacak. Kiracıdan hasar bedeli istenebilmesi için hasarın ve onarım maliyetinin yetkili ve bağımsız ekspertiz raporuyla belgelenmesi gerekecek.
Araç kiralama ilanlarında yeni dönem başlayacak
İnternet üzerinden araç kiralama ilanı yayımlayan platformlara da yeni sorumluluklar getirildi. Platformlar, yetki belgesi bulunmayan araç kiralama işletmelerinin üyelik veya kayıt işlemlerini kabul edemeyecek.
İlan yayımlanmadan önce işletmenin söz konusu aracı kiraya verme yetkisinin bulunduğu da doğrulanacak. Böylece ilan platformlarının yalnızca ilan yayımlayan aracı kuruluş olmasının ötesinde, belirli doğrulama yükümlülükleri üstlenmesi gerekecek.
İlanlarda kilometre ve donanım bilgisi zorunlu olacak
Kiralık araç ilanlarında aracın özelliklerinin ayrıntılı biçimde belirtilmesi gerekecek. Marka, ticari ad, cins, tip ve model yılı gibi temel bilgilerin yanı sıra enerji türü, donanım, segment ve kilometre bilgileri de ilanda yer alacak.
Araçların detaylı görsellerinin de ilanlarda bulunması zorunlu olacak. Böylece kiralama öncesinde tüketicilerin araç hakkında daha kapsamlı bilgi sahibi olması hedeflenecek.
Rezervasyon iptalinde tüketiciye yeni haklar
Ön ödemeli araç rezervasyonlarında iptal şartları da düzenlendi. Aracın teslim saatine 24 saatten fazla süre kala yapılan iptallerde tüketiciden herhangi bir iptal bedeli alınamayacak.
Rezervasyon kapsamında ödenen kira bedeli, diğer hizmet ücretleri ve depozitonun da iptal tarihini takip eden 7 gün içerisinde tüketiciye iade edilmesi gerekecek.
Ek sigorta satın alma şartı getirilemeyecek
Araç kiralama şirketleri temel kiralama hizmetini başka bir ürün veya hizmetin satın alınması şartına bağlayamayacak. Buna göre ek sigorta, kasko veya hasar güvencesi gibi hizmetlerin zorunlu tutulması mümkün olmayacak.
Kiracının talep etmesi halinde işletme tarafından çocuk bağlama sistemi de sağlanacak. Trafik güvenliği, hava ve mevsim koşullarının gerektirdiği dönemlerde ise araçlarda kış lastiği kullanılacak.
Yeni kurallar 1 Ocak 2027’de yürürlüğe girecek
Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik’in temel hükümleri 1 Ocak 2027 tarihinde yürürlüğe girecek. Böylece araç kiralama işletmeleri yeni yıl itibarıyla yönetmelikte belirlenen kurallara tabi olacak.
Halen faaliyette bulunan araç kiralama işletmelerine ise yetki belgesi için ek süre tanındı. Mevcut işletmelerin faaliyetlerine devam edebilmek için 1 Temmuz 2027’ye kadar yetki belgesi alması gerekecek.
Mevcut işletmelere 2028’e kadar geçiş süresi
Halihazırda faaliyet gösteren işletmeler açısından bazı filo büyüklüğü ve araç niteliklerine ilişkin şartlar hemen uygulanmayacak. Bu işletmelere yeni sisteme uyum sağlamaları için geçiş süreci verilecek.
Belirlenen bazı araç sayısı ve araç özelliklerine ilişkin şartların mevcut işletmeler bakımından uygulanması 1 Ocak 2028’e kadar ertelenecek. Böylece sektörün yeni araç, filo ve işletme standartlarına kademeli olarak geçmesi sağlanacak.
