Anayasa Mahkemesi'nin (AYM), Türk Medeni Kanunu'nun yoksulluk nafakasına ilişkin "süresiz" ibaresini Anayasa'ya aykırı bularak iptal etmesi kamuoyunda geniş yankı uyandırdı. Kararın ardından "Süresiz nafaka kaldırıldı mı?", "Mevcut nafakalar sona erecek mi?" ve "Yeni sistem nasıl olacak?" soruları gündeme geldi.
Hukukçular, alınan kararın nafaka uygulamasını tamamen ortadan kaldırmadığını, yalnızca süresiz nafaka uygulamasının yasal dayanağını hedef aldığını belirtiyor.
AYM hangi düzenlemeyi iptal etti?
Anayasa Mahkemesi, Türk Medeni Kanunu'nun 175. maddesinde yer alan ve boşanma sonrası yoksulluğa düşecek eş lehine süresiz nafaka bağlanmasına imkan tanıyan düzenlemeyi Anayasa'ya aykırı bularak iptal etti.
Mevcut düzenleme, nafaka talep eden eşin daha ağır kusurlu olmaması şartıyla, mali gücü oranında diğer eşten süresiz olarak nafaka isteyebilmesine olanak sağlıyordu.
AYM'nin kararıyla birlikte nafakanın ömür boyu devam etmesini mümkün kılan yasal dayanak ortadan kaldırılmış oldu.
Nafaka tamamen kaldırılmıyor
Kararın kamuoyunda "nafaka kaldırıldı" şeklinde yorumlanmasına rağmen, hukukçular bunun doğru bir değerlendirme olmadığını vurguluyor.
AYM'nin kararı yalnızca yoksulluk nafakasının süresiz olarak bağlanmasına ilişkin hükmü kapsıyor. Boşanma nedeniyle ekonomik zorluk yaşayacak eş lehine nafaka bağlanması uygulaması ise devam edecek.
Dolayısıyla boşanma davalarında yoksulluk nafakası verilmesi tamamen sona ermeyecek.
Karar hemen yürürlüğe girmeyecek
Anayasa Mahkemesi, oluşabilecek hukuki boşluğu önlemek amacıyla iptal kararının yürürlüğünü erteledi.
Mahkeme, kararın Resmi Gazete'de yayımlanmasının ardından dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine hükmetti. Bu süre içerisinde yeni bir yasal düzenleme hazırlanması bekleniyor.
Bu nedenle mevcut sistem kısa vadede uygulanmaya devam edecek.
Mevcut nafaka alanlar etkileniyor mu?
Kararın ardından en çok merak edilen konuların başında halen nafaka alan kişilerin durumunun ne olacağı geliyor.
Uzmanlara göre AYM'nin iptal kararı, daha önce kesinleşmiş mahkeme kararlarını kendiliğinden ortadan kaldırmıyor. Bu nedenle halen nafaka alan kişilerin ödemeleri otomatik olarak kesilmeyecek.
Kararın yürürlüğe gireceği tarihe kadar mevcut nafaka ödemeleri aynı şekilde devam edecek.
Yeni düzenleme nasıl olacak?
Anayasa Mahkemesi'nin verdiği dokuz aylık süre içerisinde Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin yeni bir nafaka düzenlemesi hazırlaması bekleniyor.
Kulislerde farklı modeller üzerinde çalışıldığı belirtiliyor. Bu modeller arasında;
-
Belirli süreli nafaka,
-
Evlilik süresine göre kademeli nafaka,
-
Tarafların ekonomik durumuna göre farklı sürelerin uygulanması,
-
Yaş, çalışma durumu ve çocuk sayısı gibi kriterlerin dikkate alınması
gibi seçeneklerin değerlendirildiği ifade ediliyor.
Ancak yeni sistemin nasıl şekilleneceği henüz netleşmiş değil.
Mevcut dosyaların durumu yeni yasayla netleşecek
Halen devam eden veya kesinleşmiş nafaka dosyalarının yeni düzenlemeden nasıl etkileneceği konusunda kesin bir hüküm bulunmuyor.
Bu konuda belirleyici olacak unsurlar arasında Anayasa Mahkemesi'nin gerekçeli kararı ve TBMM tarafından hazırlanacak yeni yasal düzenleme yer alıyor.
Yeni kanunun yürürlüğe girmesinin ardından eski dosyaların kapsamı ve geçiş hükümleri de netlik kazanacak.
Çocuk nafakalarını kapsamıyor
AYM'nin iptal kararı yalnızca boşanan eşler arasındaki yoksulluk nafakasını ilgilendiriyor.
Çocukların bakım, eğitim ve yaşam giderleri için ödenen iştirak nafakası bu kararın kapsamı dışında bulunuyor. Bu nedenle çocuklar adına hükmedilen nafakalarda mevcut uygulama devam edecek.
Uzmanlar, çocukların üstün yararını esas alan iştirak nafakası sisteminde herhangi bir değişiklik öngörülmediğini belirtiyor.
Gözler şimdi Meclis'e çevrildi
Anayasa Mahkemesi'nin kararı sonrasında gözler TBMM'de hazırlanacak yeni düzenlemeye çevrildi.
Dokuz aylık süre içerisinde hazırlanacak yasa tasarısının, hem nafaka yükümlülerinin hem de nafaka alan kişilerin haklarını koruyacak dengeli bir sistem oluşturması bekleniyor.
Yeni düzenlemenin içeriği ve yürürlük tarihi netleştikçe nafaka sisteminin geleceğine ilişkin ayrıntılar da kamuoyuyla paylaşılacak.
