Çalışanlarını bordroda asgari ücretli gösterip maaşın kalan kısmını elden ödeyen işverenlere yönelik denetimler sıkılaştırılıyor. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), kayıt dışı ücret uygulamalarına karşı hem idari para cezaları hem de sosyal güvenlik mevzuatı kapsamında ağır yaptırımlar uygularken, bazı ihlallerde ceza tutarı 396 bin 360 TL'ye kadar ulaşabiliyor.
Kayıt dışı ücret ödemeleri mercek altında
SGK, çalışanların ücretlerinin bordroda düşük gösterilerek kalan kısmının elden ödenmesi şeklindeki uygulamaları "kayıtlı kayıt dışılık" kapsamında değerlendiriyor. Bu yöntem, işçilerin emekli aylığı, kıdem ve ihbar tazminatı ile diğer sosyal güvenlik haklarında kayıplara neden olurken, devletin vergi ve prim gelirlerini de azaltıyor.
SGK Uzmanı İsa Karakaş, son yıllarda yapılan yasal düzenlemelerle ücret ödemelerinde banka aracılığıyla ödeme zorunluluğunun önemli ölçüde genişletildiğini belirterek, sistemin temel amacının kayıt dışılığı önlemek ve ödemelerde şeffaflığı sağlamak olduğunu ifade etti.
Banka üzerinden ödeme zorunluluğu genişledi
Karakaş, Borçlar Kanunu, İş Kanunu, Basın İş Kanunu ve Deniz İş Kanunu'nda yapılan değişikliklerle ücret ve tazminat ödemelerinin banka aracılığıyla yapılmasının zorunlu hale getirildiğini söyledi.
Uygulamanın ilk olarak 2009 yılında 10 ve üzeri çalışanı bulunan işyerlerini kapsadığını hatırlatan Karakaş, kapsamın 2016 yılında 5 çalışana indirildiğini, son düzenlemeyle ise 3 ve üzeri çalışanı bulunan tüm işyerleri için banka üzerinden ödeme zorunluluğu getirildiğini aktardı.
PTT üzerinden ödeme yapılabiliyor ancak şartı var
Banka şubesinin bulunmadığı yerlerde ücret ödemelerinin PTT aracılığıyla yapılabildiğini belirten Karakaş, bu durumda da ödeme dekontunda ücretin niteliğinin açık şekilde belirtilmesi gerektiğini söyledi.
Ödeme açıklamalarında ücret, prim, ikramiye veya telif gibi kalemlerin net olarak yazılması gerektiğini vurgulayan Karakaş, belirsiz ifadelerle yapılan ödemelerin mevzuata aykırı sayılabileceğini ve yaptırıma neden olabileceğini ifade etti.
2026 yılı ceza tutarları açıklandı
Banka aracılığıyla ödeme zorunluluğuna uymayan işverenler için uygulanacak idari para cezalarının çalışan statüsüne göre değiştiği belirtildi.
2026 yılı için belirlenen ceza tutarları şöyle:
-
Normal işçi başına aylık 2 bin 734 TL
-
Gemi adamı başına aylık 36 bin 211 TL
-
Gazeteci başına aylık 45 bin 278 TL
Bunun yanı sıra maaş bordrosunda çalışanın ıslak imzasının bulunmaması ve ödemenin banka üzerinden yapılmaması halinde, SGK tarafından ihlalin niteliğine göre 396 bin 360 TL'ye kadar idari para cezası uygulanabileceği ifade edildi.
Çalışanların haklarını da etkiliyor
Uzmanlar, ücretin gerçek tutarı yerine asgari ücret üzerinden bildirilmesinin yalnızca işverene yönelik cezai risk oluşturmadığını, aynı zamanda çalışanların gelecekteki sosyal güvenlik haklarını da olumsuz etkilediğine dikkat çekiyor.
Eksik bildirilen ücretler nedeniyle emekli aylıkları düşebiliyor, kıdem ve ihbar tazminatları daha düşük hesaplanabiliyor. Bu nedenle ücretlerin yasal mevzuata uygun şekilde banka üzerinden ve gerçek tutarlarıyla ödenmesi hem çalışanların haklarının korunması hem de kayıt dışı ekonomiyle mücadele açısından önem taşıyor.
