Peki kimler bu haktan yararlanabiliyor? Hangi şartlar aranıyor? SGK mevzuatında yer alan ve milyonlarca vatandaşı ilgilendiren bu detaylar dikkatle incelenmeli.
SGK, Bağ-Kur, Emekli Sandığı farkı: Maaşlar çakışmadan alınabiliyor
Sistemin temel dayanağı, gelirlerin farklı sosyal güvenlik kurumlarından sağlanması. Örneğin bir vatandaş SSK’dan emekliyse, Bağ-Kur emeklisi eşinden dul aylığı ve Emekli Sandığı'na bağlı babasından yetim maaşı alabiliyor. Üç kurumdan gelen bu maaşlar, birbirine engel teşkil etmiyor. SGK, her başvuruyu ayrı ayrı değerlendirerek kişinin hak sahipliğine karar veriyor.
Kurumlar arası geçişlerde çakışma yaşanmadığı için, gerekli şartlar sağlandığında aynı anda birden fazla gelir alınması mümkün hale geliyor.
Dul kalan kadınlar maaş oranına dikkat etmeli
Eşini kaybeden kadınlar, SGK’ya başvurarak dul aylığı talep edebiliyor. Ancak burada dikkat edilmesi gereken nokta, kadının çalışıp çalışmadığı ve başka bir gelirinin olup olmadığı. Eğer kadın herhangi bir işte çalışmıyorsa veya emekli değilse, maaş oranı %75’e kadar çıkabiliyor.
Fakat kadının kendi emeklilik maaşı varsa ya da aktif olarak çalışıyorsa, bu oran genellikle %50 seviyesinde uygulanıyor. Buna rağmen hem kendi maaşını hem de dul aylığını birlikte almak hâlâ mümkün.
Bekâr kız çocukları süresiz yetim aylığı alabiliyor
Bir diğer dikkat çeken düzenleme ise bekâr kız çocuklarını kapsıyor. Anne veya babasını kaybetmiş, hiç evlenmemiş ve sigortalı olarak bir işte çalışmayan kız çocukları, yaş sınırı olmadan yetim maaşı alabiliyor. Bu hak, evlenilmediği ve işe girilmediği sürece devam ediyor.
Erkek çocuklarda ise durum farklı. Onlara tanınan yetim maaşı hakkı yalnızca eğitim hayatı süresince geçerli ve en fazla 25 yaşına kadar devam ediyor. Bu ayrım, SGK mevzuatının uzun süredir uyguladığı bir sistemin sonucu.
900 gün prim ödeyenler de bu haktan yararlanabiliyor
Emekli olacak kadar prim biriktiremeyen ama en az 900 gün sigortalı çalışmış vatandaşlar da bu sistemden dışlanmıyor. Vefat eden eş ya da ebeveyn üzerinden hak talebinde bulunulabiliyor. SGK, kişinin medeni durumunu, gelirini ve çalışma durumunu inceleyerek maaş bağlayıp bağlamamaya karar veriyor.
Bu da düşük prim ödemesiyle bile, özellikle eş ya da aile bireylerinin vefatı sonrasında, gelir elde etme fırsatını doğuruyor. Başvuru sürecinde doğru belgelerle hareket etmek büyük önem taşıyor.