Sosyal Güvenlik Kurumu, prim borçlarının emekli, dul ve yetim aylıklarından tahsil edilmesine ilişkin uygulamanın ayrıntılarını belirledi. SGK’nin 24 Temmuz 2026 tarihli genelgesine göre, kapsama giren borçlar için gelir ve aylıklardan yüzde 10 oranında kesinti yapılacak. Düzenleme yalnızca prim borcu bulunan emekliler ile belirli hak sahiplerini kapsayacak.
Kesinti oranı yüzde 10 olarak uygulanacak
Yasal düzenleme SGK’ye, prim borçlarını gelir veya aylığın yüzde 25’ini aşmayacak şekilde tahsil etme yetkisi veriyor. Kurum ise yayımladığı 2026/19 sayılı genelgeyle uygulamada kesinti oranını yüzde 10 olarak belirledi.
Kesintiler, borçlunun onayı alınmadan ve ayrıca icra takibi başlatılmadan yapılabilecek. Aylıktan yüzde 25 oranında doğrudan kesinti yapılacağı yönündeki değerlendirmelerin aksine, SGK’nin belirlediği güncel uygulama oranı yüzde 10 olacak.
Bağ-Kur ve diğer prim borçları kapsama girecek
Uygulama kapsamında genel sağlık sigortası primleri, Bağ-Kur olarak bilinen 4/B sigortalılık borçları, isteğe bağlı sigorta primleri ve belirli tarım sigortası borçları aylıklardan tahsil edilebilecek. Genelgede bazı eski SSK ve Emekli Sandığı mevzuatından kaynaklanan prim ve kesenek borçlarına da yer verildi.
Sürekli iş göremezlik geliri, malullük aylığı, vazife malullüğü aylığı, emekli veya yaşlılık aylığı alanların, aylık bağlanmasından önceki dönemlere ait prim borçları sonradan tespit edilse bile kesinti uygulanabilecek. Herhangi bir prim borcu bulunmayan emeklilerin aylıklarında ise bu düzenleme nedeniyle kesinti yapılmayacak.
Dul ve yetim aylıklarında borcun kaynağına bakılacak
Vefat eden sigortalıya ait prim borcu, yalnızca o sigortalı üzerinden eş, çocuk, anne veya babaya bağlanan ölüm geliri ya da aylığından kesilebilecek. Örneğin babaya ait bir borç, hak sahibinin eşinden dolayı aldığı dul aylığından tahsil edilemeyecek.
Buna karşılık dul veya yetim aylığı alan kişinin kendi sigortalılığından kaynaklanan prim borcu bulunuyorsa, kendisine ödenen ölüm gelirleri ve aylıkları kesinti kapsamına girebilecek. Hak sahibinin birden fazla statüden aylık alması durumunda, kendi borcu için bu ödemelerin tamamından yüzde 10 oranında kesinti uygulanabilecek.
Birden fazla borçta tahsilat sırası belirlendi
Aynı kişinin farklı türlerde birden fazla prim borcu bulunması halinde kesintiye genel sağlık sigortası borçlarından başlanacak. Ardından isteğe bağlı sigorta, tarım sigortası ve benzeri primler ile 4/B kapsamındaki zorunlu sigortalılık borçları tahsil edilecek.
Her borç grubunda zamanaşımına uğramamış en eski borç öncelikli olacak. Aylıkta daha önce başlatılmış başka bir SGK kesintisi bulunması durumunda ise kesintilerin hangi sırayla uygulanacağı genelgede ayrıca düzenlendi.
Bazı aylıklar kesinti dışında tutuldu
SGK tarafından ödenmesine rağmen bedeli Hazine tarafından karşılanan ve sosyal güvenlik mevzuatındaki gelir veya aylık tanımına girmeyen bazı ödemeler prim borcu kesintisine tabi olmayacak. Başarılı sporculara, bazı terör mağdurlarına ve özel kanunlara göre ödeme yapılan kişilere bağlanan belirli aylıklar bu kapsamda bulunuyor.
Borç veya kesinti işleminde hata olduğunu düşünenler, borcun türüne göre ilgili sosyal güvenlik il müdürlüğüne ya da sosyal güvenlik merkezine itiraz edebilecek. Hatalı veya fazla yapıldığı belirlenen kesintiler ilgililere iade edilecek.
