TBMM Genel Kurulu’nda kabul edilen kanunla şehit aileleri, gaziler, vazife ve harp malulleri ile hak sahiplerine yönelik mali ve sosyal haklarda önemli değişiklikler yapıldı. Düzenlemeyle bazı aylıklar artırılırken, terörle mücadelede yaralanmasına rağmen malul sayılmayan personele de yeni aylık ve sosyal haklar getirildi.
Kanun kapsamında vazife malullerinin anne ve babalarına bağlanan aylıklarda asgari güvence güçlendirilirken, bakıma muhtaç gazi ve malullere yapılan ödeme net asgari ücretin 2 katından 2,5 katına çıkarıldı.
Anne ve babalara bağlanan aylıkta alt sınır getirildi
Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu’nda yapılan değişiklikle, hayatını kaybeden tüm vazife malullerinin anne ve babalarına bağlanacak toplam aylığın net asgari ücretin altında olamayacağı hükme bağlandı.
Böylece daha önce kapsama ilişkin farklılıklardan kaynaklanan sınırlamalar kaldırıldı. Anne ve babalara yapılacak toplam ödeme için net asgari ücret tutarında yasal güvence sağlandı.
Bakıma muhtaç gazi ve malullerin ödemesi artırıldı
Bakıma muhtaç gazi ve malullere yapılan aylık ödeme de yükseltildi. Daha önce net asgari ücretin 2 katı üzerinden yapılan ödeme, yeni düzenlemeyle net asgari ücretin 2,5 katına çıkarıldı.
Düzenlemenin, sürekli bakım ihtiyacı bulunan gazi ve malullerin ekonomik koşullarının iyileştirilmesine katkı sağlaması amaçlanıyor. Yeni tutarlar kanunda belirtilen yürürlük tarihleri doğrultusunda uygulanacak.
Vazife malullerinin aylıklarında yeni hesaplama
Vazife malulü erbaş ve erler, güvenlik korucuları, öğrenciler ve sivillerin aylıklarında da artış öngörüldü. En az 4 yıllık yükseköğrenim mezunlarının aylıkları sekizinci derecenin birinci kademesi, diğerlerinin ise eğitim durumuna bakılmaksızın onuncu derecenin birinci kademesi esas alınarak hesaplanacak.
Derece yükselmelerinde yükseköğrenim mezunu gibi işlem yapılacak. Dördüncü derece için 2 bin 100, üçüncü derece için 2 bin 200, ikinci derece için 3 bin, birinci derece için ise 3 bin 600 ek gösterge uygulanacak.
Aylıklar için yeni taban tutar belirlendi
Bu kapsamdakilere bağlanacak aylıkların toplamı, 35 bin 398 gösterge rakamının memur aylık katsayısıyla çarpılması sonucu bulunacak tutardan düşük olamayacak. Hak sahiplerine yapılacak ödemeler de hisseleri oranında bu tutar üzerinden belirlenecek.
Bu kapsamda yapılan ek ödemeler Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından fatura karşılığında Hazineden tahsil edilecek. Böylece belirli vazife malullerinin aylıklarında taban güvence oluşturulacak.
15 Temmuz’da yaralanıp malul sayılmayanlara aylık
15 Temmuz darbe girişimi sırasında yaralanmasına rağmen mevzuata göre malul sayılmayan veya derece tespiti yapılmayan kamu görevlileri ve sivillere de aylık bağlanacak. Bu kişilere 17 bin 135 gösterge rakamının memur aylık katsayısıyla çarpılması sonucu bulunacak tutarda ödeme yapılacak.
Derece tespiti yapılanların mevcut aylıklarına esas gösterge rakamları da yükseltilecek. Bu kişilerin ayrıca muharip gazilere sağlanan ücretsiz seyahat ile elektrik ve su ücretlerindeki indirim gibi bazı haklardan yararlanmasının önü açılacak.
Terörle mücadelede yaralanan personele yeni hak
Terörle mücadele görevleri sırasında yaralanan ancak malul sayılmayan bazı personele de aylık bağlanması düzenlendi. Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı, MİT ve Emniyet teşkilatı personeli ile askeri öğrenciler ve güvenlik korucuları kapsamda olacak.
Ateşli silah, şarapnel, el yapımı patlayıcı, mayın, havan, roket, el bombası ve benzeri mühimmat nedeniyle meydana gelen yaralanmalar kapsama alınacak. Patlama basıncı, termal etki veya kesici, delici ve ezici saldırılardan kaynaklanan yaralanmalar da değerlendirilebilecek.
Sağlık kurulu raporu şartı aranacak
Aylık bağlanabilmesi için yaralanmanın basit tıbbi müdahaleyle giderilebilecek ölçüde hafif olmaması gerekecek. Ayrıca kişinin mevcut sağlık durumuyla olay tarihindeki yaralanması arasında illiyet bağı bulunduğu sağlık kurulu raporuyla tespit edilecek.
Sağlık kurulunda en az bir adli tıp uzmanının bulunması şart olacak. Şartları sağlayanlara SGK tarafından 17 bin 135 gösterge rakamı üzerinden hesaplanacak aylık bağlanacak.
Diğer gazi haklarından da yararlanabilecekler
Bu kişilere aylığın yanı sıra 1005 sayılı Kanun kapsamındaki gazilere sağlanan diğer sosyal ve özlük haklarından yararlanma imkanı da getirildi. Ancak aylık hükümleri bakımından yeni düzenlemenin kendi şartları geçerli olacak.
Ödemelerin finansmanı Hazine tarafından karşılanacak. SGK tarafından yapılan ödemeler fatura karşılığında Hazine’den tahsil edilecek.
Başvuru için bir yıllık süre verildi
Düzenleme, kanunun yürürlüğe girmesinden önce meydana gelen olaylar için bir defaya mahsus uygulanacak. Yararlanmak isteyenlerin kanunun yürürlük tarihinden itibaren bir yıl içerisinde olay tarihinde görev yaptıkları kuruma başvurmaları gerekecek.
Daha sonra kişinin malul olduğunun tespit edilmesi halinde vazife malullüğü hükümleri uygulanacak. Bu durumda yeni düzenleme kapsamında bağlanan aylık kesilecek ve ilgili kişi vazife malullüğü sistemine geçirilecek.
Yeni hükümler 1 Eylül’den itibaren geçerli olacak
Terörle mücadelede yaralanmasına rağmen malul sayılmayan personele yönelik yeni hükümler 1 Eylül 2026’dan itibaren geçerli olacak. Kanunun bazı diğer mali hükümleri ise yayımını takip eden ödeme döneminde uygulanmaya başlayacak.
Düzenlemeyle ayrıca er ve erbaşların yeniden muayene hakkına ilişkin yaş sınırında 55 yaşını doldurdukları tarih esas alınacak. Böylece şehit yakınları, gaziler ve vazife malullerine yönelik sosyal güvenlik mevzuatında kapsamlı değişiklikler hayata geçirilmiş olacak.
