Anayasa Mahkemesi, ruhsatsız veya ruhsata aykırı yapılar için uygulanan idari para cezasına ilişkin düzenlemenin iptali istemini reddetti. 10 Mart 2026 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan kararda, 3194 sayılı İmar Kanunu’ndaki para cezası hükmünün Anayasa’ya aykırı olmadığına hükmedildi.
Karar, imar mevzuatına aykırı yapılaşma nedeniyle uygulanan idari para cezalarının hukuki dayanağı açısından önemli bir değerlendirme içeriyor. Yüksek Mahkeme, söz konusu düzenlemenin kanuni çerçevede açık biçimde tanımlandığını ve ceza hukukunun temel ilkeleriyle çelişmediğini belirtti.
Başvuru İzmir 4. İdare Mahkemesi’nden geldi
Başvuru, İzmir 4. İdare Mahkemesi tarafından yapıldı. Mahkeme, önüne gelen bir davada uygulanması gereken 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 42. maddesinin üçüncü fıkrasındaki bazı ibarelerin Anayasa’ya aykırı olabileceği değerlendirmesiyle konuyu Anayasa Mahkemesi’ne taşıdı.
Başvuruda, ruhsata aykırı yapı yapılması halinde uygulanan idari para cezalarının Anayasa’nın hukuk devleti, eşitlik ve ceza sorumluluğuna ilişkin hükümleriyle bağdaşmadığı ileri sürüldü. Bu nedenle ilgili hükmün iptal edilmesi talep edildi.
İmar Kanunu’nda para cezası düzenlemesi
3194 sayılı İmar Kanunu’nun 42. maddesinde, imar mevzuatına aykırı yapılaşma durumunda uygulanacak idari para cezaları düzenleniyor. Buna göre ruhsatsız yapı yapılması veya yapıların ruhsat ve eklerine aykırı şekilde inşa edilmesi halinde yapı sahibi ve sorumlular hakkında para cezası uygulanabiliyor.
Düzenlemede ayrıca ihlalin çevre ve sağlık koşullarını olumsuz etkilemesi ya da can ve mal güvenliğini tehdit etmesi durumunda daha yüksek para cezalarının uygulanabileceği belirtiliyor.
Mahkeme: Ceza kanuniliği ilkesine aykırılık yok
Anayasa Mahkemesi kararında, imar mevzuatına aykırı yapılaşmanın kamu düzenini ilgilendiren bir fiil olduğunu vurguladı. Mahkemeye göre bu tür fiillerin idari yaptırımlarla karşılanması hukuki açıdan doğal ve gerekli bir uygulama.
Kararda, hangi fiillerin yaptırıma tabi olduğunun ve uygulanacak para cezalarının kapsamının kanunda açık şekilde düzenlendiği ifade edildi. Bu nedenle düzenlemenin cezaların kanuniliği ilkesine aykırı olmadığı ve hukuki belirlilik ile güvenlik ilkelerini zedelemediği belirtildi.
“Yapı sahibi” ibaresi de Anayasa’ya uygun bulundu
Mahkeme ayrıca düzenlemede yer alan “yapı sahibi” ifadesinin de Anayasa’ya aykırı olmadığı sonucuna ulaştı. Bu ibarenin idari para cezasının muhatabını belirlemek amacıyla kullanıldığı ve hukuki açıdan sorun oluşturmadığı değerlendirildi.
Anayasa Mahkemesi söz konusu kararını 26 Kasım 2025 tarihinde oy birliğiyle verdi. Karar, 10 Mart 2026 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
