Akademik çalışmaları ücret karşılığı başkasına hazırlatanlar ile bu işleri yapan veya aracılık edenlere yönelik yeni yaptırımlar yürürlüğe girdi. 9 Ağustos 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 7592 sayılı Kanun ile 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’na yeni hükümler eklendi.
Düzenlemeyle parayla tez, makale, kitap veya proje hazırlayan kişilere adli para cezası getirildi. Bu yolla diploma derecesi veya akademik unvan kazananların unvan ve diplomaları da iptal edilebilecek.
5 bin günden 10 bin güne kadar adli para cezası
2547 sayılı Kanun’a eklenen Ek Madde 47’ye göre, başkası adına tez, makale, kitap veya proje hazırlayan, üreten ya da buna aracılık eden kişilere 5 bin günden 10 bin güne kadar adli para cezası uygulanacak.
Bu işi meslek haline getirenler için cezanın alt sınırı 10 bin gün olacak. Üst sınır ise 20 bin güne kadar çıkabilecek.
Bu yolla unvan alanlara da ceza verilecek
Başkasına hazırlattığı akademik çalışma üzerinden diploma derecesi veya akademik unvan elde eden kişiler de 5 bin günden 10 bin güne kadar adli para cezasıyla karşı karşıya kalabilecek.
Düzenleme yalnızca akademik çalışmayı hazırlayanları değil, bu yöntemle akademik kazanım elde eden kişileri de doğrudan kapsıyor.
Diploma ve akademik unvan iptal edilecek
Kişisel emek ve akademik birikimi dışında, ücretli veya ücretsiz olarak kısmen ya da tamamen başkasına hazırlatılan tez, makale, kitap veya proje üzerinden kazanılan derece ve unvanlar geri alınacak.
Bu yolla önlisans, lisans veya lisansüstü diploma derecesi ya da akademik unvan elde eden kişiler üniversite öğretim mesleğinden de çıkarılabilecek.
Veri toplama gibi katkılar kapsam dışında
Düzenlemede akademik değerlendirme içermeyen bazı katkılar yaptırım kapsamının dışında tutuldu. Anket uygulaması, veri toplama ve benzeri teknik desteklerin tek başına parayla akademik çalışma hazırlatma olarak değerlendirilmeyeceği belirtildi.
Böylece doğrudan akademik içerik üretimi ile yardımcı teknik faaliyetler arasında ayrım yapıldı.
Şirketlere de güvenlik tedbiri uygulanabilecek
Akademik çalışma üretimini ticari faaliyete dönüştüren tüzel kişiler için de yaptırım öngörüldü. Bu şirket ve organizasyonlar hakkında Türk Ceza Kanunu’nda yer alan tüzel kişilere özgü güvenlik tedbirleri uygulanabilecek.
Düzenleme böylece yalnızca bireysel olarak tez veya makale hazırlayanları değil, bu faaliyeti organize biçimde yürüten yapıları da kapsıyor.
İzinsiz yükseköğretim faaliyetlerine hapis cezası
Kanuna eklenen Ek Madde 48 ile yurt dışındaki bir eğitim kurumu adına Türkiye’de mevzuata aykırı şekilde önlisans, lisans veya lisansüstü program açan ya da yürütenler için de cezalar getirildi.
Bu kişiler 2 yıldan 4 yıla kadar hapis ve 100 günden 1.000 güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılabilecek. Mevzuata aykırı yükseköğretim kurumu açan veya işletenlere de aynı yaptırım uygulanacak.
Yasa dışı eğitim kurumlarının reklamına da ceza
Mevzuata aykırı yükseköğretim faaliyetlerinin tanıtımını yapan kişiler için 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası öngörüldü. Buna ek olarak 50 günden 500 güne kadar adli para cezası uygulanabilecek.
Bu hüküm, izinsiz eğitim programlarının reklam ve tanıtım faaliyetlerini de cezai sorumluluk kapsamına alıyor.
Sahte diplomaya resmi belgede sahtecilik hükümleri uygulanacak
Sahte diploma, mezuniyet belgesi veya sertifika hazırlayan ve hazırlatan kişiler Türk Ceza Kanunu’nun 204. maddesindeki resmi belgede sahtecilik hükümlerine göre yargılanacak.
Böylece sahte akademik belge düzenleme ve kullanma fiilleri için mevcut ceza hukuku hükümlerinin uygulanacağı açık biçimde düzenlendi.
Kanun 9 Ağustos’ta yürürlüğe girdi
7592 sayılı Kanun, 30 Temmuz 2026’da TBMM Genel Kurulu’nda kabul edildi. Düzenleme 9 Ağustos 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak aynı gün yürürlüğe girdi.
Kanunlaşma sürecinde ilk teklifte yer alan idari para cezalarının yerine adli para cezası sistemi benimsendi. Böylece akademik çalışma ticaretine yönelik yaptırımlar cezai nitelik kazandı.
