Avrupa Komisyonu tarafından geliştirilen Gıda ve Yem için Hızlı Alarm Sistemi (RASFF) 2025 verileri, Türkiye’nin Avrupa’ya gıda ihraç eden ülkeler arasında pestisit nedeniyle en çok bildirim alan ikinci ülke olduğunu ortaya koydu. Veriler, pestisit kaynaklı bildirimlerin yaklaşık yarısının “sınırdan çevrilme” kararıyla sonuçlandığını gösteriyor.
Türkiye 105 bildirimle ikinci sırada
Greenpeace Türkiye’nin RASFF verilerinden derlediği bilgilere göre, 2025 yılında Avrupa’ya gönderilen gıdalarda tespit edilen pestisit bildirimlerinde ilk sırada 124 bildirimle Hindistan yer aldı. Hindistan’ı 105 bildirimle Türkiye izlerken, Türkiye’nin ardından 88 bildirimle Mısır, 48 bildirimle Çin ve 34 bildirimle Brezilya geldi.
Sıralama, Türkiye’nin son iki yıldır benzer bir konumda bulunması nedeniyle gıda güvenliği ve ihracat denetimleri açısından dikkat çekici bir tabloya işaret ediyor.
Bildirimlerin yarıya yakını sınırdan çevrildi
Greenpeace Türkiye’nin paylaştığı veriler, Türkiye’nin aldığı 105 pestisit bildiriminin 51’inin sınırdan çevrilme kararıyla sonuçlandığını ortaya koyuyor. Sınırdan çevrilen ürünler arasında ilk sırada biber yer alırken, bu ürün tek başına 27 bildirime konu oldu.
Biberi domates (9) ve nar (5) izledi. Sınırdan çevrilen diğer ürünler ise limon (4), asma yaprağı (2), armut (1), greyfurt (1), mandalina (1) ve şeftali (1) olarak sıralandı. Veriler, özellikle belirli ürünlerde tekrar eden sorunlara işaret ediyor.
Yasaklı etken madde vurgusu
Paylaşılan bilgilere göre, biberle ilgili 27 bildirimin 8’i formetanate kaynaklı çıktı. Bu etken maddenin “son derece toksik” olduğu belirtilirken, Türkiye’de biber üretiminde kullanımının yasaklı olduğu ifade edildi.
Uzmanlar, yasaklı maddelerin tespit edilmesinin, denetim süreçlerinde ve üretim aşamasında yapısal sorunlar bulunduğuna işaret edebileceğini değerlendiriyor.
Greenpeace Türkiye: İki yıldır ikinci sırada olmak endişe verici
Greenpeace Türkiye Direktörü Berkan Özyer, Türkiye’nin iki yıldır pestisit bildirimlerinde ikinci sırada yer almasının endişe verici olduğunu söyledi. Özyer, Greenpeace Türkiye’nin “Zehir Etme” kampanyası kapsamında taleplerinin net olduğunu belirterek, bakanlık tarafından yapıldığı ifade edilen pestisit analizlerinin sonuçlarının kamuoyuyla paylaşılmasını istedi.
Özyer, 50 bini aşkın imzanın kamuoyunun konuya ilgisini gösterdiğini, ayrıca mahkemenin geçen yılın sonunda analiz sonuçlarının açıklanmasına hükmettiğini hatırlattı. RASFF verilerinin kıymetli olduğunu ancak ortaya koyduğu tablonun endişe verici olduğunu belirten Özyer, özellikle biberde tekrar eden sınırdan çevrilme kararlarının üretimde sistemik bir soruna işaret edebileceğini vurguladı.
Şeffaflık ve sağlıklı gıdaya erişim çağrısı
Greenpeace Türkiye, pestisit analizlerinin düzenli ve şeffaf biçimde açıklanmasının, hem tüketicinin sağlıklı gıdaya erişimi hem de ihracatta güvenin tesis edilmesi açısından kritik olduğunu savunuyor. Örgüt, vatandaşların ne yediğini bilme hakkı bulunduğunu hatırlatarak, denetim sonuçlarının kamuoyuna açık hale getirilmesi çağrısını yineledi.
