Çorum’un Osmancık ilçesine bağlı köylerin nüfusundaki 10 yıllık değişim dikkat çekici bir tablo ortaya koydu. TÜİK’in Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS) verileri ile bu veriler esas alınarak oluşturulan yıllık köy nüfus serilerinden derlenen bilgilere göre, Osmancık’ın köylerinde yaşayanların sayısı 2015’te 15 bin 43 iken 2025 sonunda 12 bin 320’ye geriledi. Böylece ilçeye bağlı köyler 10 yılda toplam 2 bin 723 kişi, başka bir ifadeyle nüfuslarının yaklaşık yüzde 18,1’ini kaybetti.
Köyler küçüldü, ilçe merkezi büyüdü
Osmancık Kaymakamlığının TÜİK ADNKS verilerini esas alan resmi tablosuna göre 2015 yılında ilçe merkezinde 28 bin 426, belde ve köylerde 15 bin 43 kişi yaşıyordu. İlçenin toplam nüfusu ise 43 bin 469 olarak kayıtlara geçmişti.
2025 ADNKS verilerinde Osmancık’ın toplam nüfusu 42 bin 673 kişi olarak görülürken bunun 30 bin 353’ünü ilçe merkezinde, 12 bin 320’sini ise köylerde yaşayanlar oluşturdu. Buna göre 10 yılda ilçe merkezi 1.927 kişi büyürken köylerin toplam nüfusu 2.723 kişi azaldı.
Osmancık’ın toplam nüfusu sadece 796 kişi azaldı
Verilerde en dikkat çekici noktalardan biri, Osmancık’ın toplam nüfusundaki gerileme ile köylerdeki nüfus kaybı arasındaki büyük fark oldu. İlçenin toplam nüfusu 2015’te 43 bin 469 kişiyken 2025’te 42 bin 673’e indi ve 10 yıllık toplam kayıp 796 kişiyle sınırlı kaldı.
Aynı dönemde köylerde 2 bin 723 kişilik azalma yaşanırken ilçe merkezinde 1.927 kişilik artış görülmesi, Osmancık içerisindeki nüfus dağılımının önemli ölçüde değiştiğini ortaya koydu. Ancak ADNKS rakamları tek başına köylerden ayrılan 2 bin 723 kişinin doğrudan Osmancık merkezine taşındığını göstermiyor; veriler yalnızca merkez ve köy nüfuslarının farklı yönlerde değiştiğini ortaya koyuyor.
55 köyün 41’inde nüfus azaldı
2015 ve 2025 nüfus serileri karşılaştırıldığında Osmancık’a bağlı 55 köyün büyük bölümünün nüfus kaybettiği görüldü. Yapılan karşılaştırmada 41 köyün nüfusu azalırken 13 köyde artış yaşandı, bir köyün nüfusu ise değişmedi.
Bu sonuç, nüfus kaybının yalnızca birkaç köyle sınırlı olmadığını gösteriyor. Özellikle ilçenin geçmişte yüksek nüfusa sahip büyük köylerinin bir bölümünde yüzlerce kişilik gerilemeler yaşanması dikkat çekiyor.
En büyük kayıp Öbektaş’ta yaşandı
Kişi sayısı bakımından 2015-2025 döneminde en fazla nüfus kaybeden köy Öbektaş oldu. Öbektaş’ın nüfusu 2015 yılında 1.515 kişiyken 2025’te 1.125 kişiye geriledi. Böylece köy 10 yılda 390 kişi kaybetti ve nüfusu yaklaşık yüzde 25,7 azaldı. Öbektaş’ın yıllara göre ADNKS nüfus serisi de 2015 için 1.515, 2025 için 1.125 kişiyi gösteriyor.
Öbektaş, yaşadığı bu ciddi nüfus kaybına rağmen 2025 itibarıyla Osmancık’ın en kalabalık köyü olmayı sürdürüyor. Köyde 571 erkek ve 554 kadın olmak üzere toplam 1.125 kişi yaşıyor.
Yaylabaşı ve Gökdere’de de büyük düşüş
Sayısal olarak en fazla nüfus kaybeden köyler arasında Yaylabaşı ve Gökdere de öne çıktı. Yaylabaşı’nın nüfusu 940 kişiden 666’ya gerileyerek 274 kişi azalırken Gökdere 1.132 kişiden 872 kişiye düşerek 260 kişi kaybetti.
Akören’de de 821 olan nüfus 621’e geriledi ve 200 kişilik kayıp yaşandı. Danişment’in nüfusu ise 859’dan 681’e düşerek 178 kişi azaldı. Bu köylerdeki kayıplar, Osmancık’ın büyük kırsal yerleşimlerinde yaşanan demografik küçülmenin boyutunu ortaya koyuyor.
En fazla nüfus kaybeden 10 köy
Kişi sayısı üzerinden yapılan sıralamada Osmancık’ın 2015-2025 döneminde en fazla nüfus kaybeden 10 köyü şöyle gerçekleşti:
| Sıra | Köy | 2015 | 2025 | Kayıp |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Öbektaş | 1.515 | 1.125 | -390 |
| 2 | Yaylabaşı | 940 | 666 | -274 |
| 3 | Gökdere | 1.132 | 872 | -260 |
| 4 | Akören | 821 | 621 | -200 |
| 5 | Danişment | 859 | 681 | -178 |
| 6 | Yenidanişment | 400 | 254 | -146 |
| 7 | Avlağı | 464 | 339 | -125 |
| 8 | Kargı | 335 | 232 | -103 |
| 9 | Kumbaba | 403 | 306 | -97 |
| 10 | Kamil | 518 | 423 | -95 |
İlk 5 sıradaki Öbektaş, Yaylabaşı, Gökdere, Akören ve Danişment’te toplam nüfus kaybı 1.302 kişiye ulaştı. Bu rakam, Osmancık köylerinin 10 yıldaki toplam 2.723 kişilik kaybının yaklaşık yüzde 48’ine karşılık geliyor.
Oransal kayıpta Kızıltepe öne çıktı
Nüfus kaybına yalnızca kişi sayısı üzerinden bakıldığında büyük köyler öne çıkarken yüzdesel değişim farklı bir tablo ortaya koydu. Kızıltepe’nin nüfusu 2015’te 104 kişi iken 2025’te 60 kişiye geriledi.
44 kişilik sayısal kayıp, köy nüfusunun yaklaşık yüzde 42,3 azalması anlamına geldi. Böylece Kızıltepe, karşılaştırılan nüfus serilerinde oransal olarak en sert nüfus kayıplarından birinin yaşandığı köy oldu.
Bazı köylerde kayıp yüzde 30’u geçti
Yenidanişment’in nüfusu 400’den 254’e gerileyerek yüzde 36,5, Kargı’nın nüfusu 335’ten 232’ye düşerek yaklaşık yüzde 30,7 azaldı. Güneşören, Kuz ve Konaca gibi bazı daha küçük köylerde de nüfus kaybının yüzde 30’un üzerine çıktığı görüldü.
Bu oranlar küçük yerleşimlerde birkaç on kişilik kaybın bile köy nüfusunun önemli bir bölümüne karşılık gelebileceğini gösteriyor. Bu nedenle kırsal nüfus değişimi değerlendirilirken hem kişi sayısının hem de yüzde değişimin birlikte ele alınması gerekiyor.
Her köy küçülmedi: 13 köy nüfusunu artırdı
Osmancık genelindeki belirgin düşüşe rağmen bütün köylerin nüfusu azalmadı. 2015-2025 karşılaştırmasına göre 13 köyde nüfus artışı yaşandı.
Sayısal olarak en fazla artış Sarıalan’da görüldü. Köyün nüfusu 108’den 166’ya çıkarak 58 kişi arttı. Bu da 10 yıllık dönemde yaklaşık yüzde 53,7’lik artış anlamına geliyor.
Sarıalan’dan sonra Yağsüzen geldi
Nüfusu en fazla artan ikinci köy Yağsüzen oldu. Köyün nüfusu 2015’te 259 iken 2025’te 295’e yükseldi ve 36 kişilik artış kaydedildi.
Ağıroğlan’da 27, Seki’de 26, Fındıcak’ta 25, Aşağızeytin’de 18, Baltacımehmetpaşa’da 17 ve Yukarızeytin’de 15 kişilik artış görüldü. Ancak bu artışların önemli bölümü, büyük köylerde yaşanan yüzlerce kişilik kayıpları telafi edecek büyüklüğe ulaşmadı.
Oransal artışta Ağıroğlan dikkat çekti
Ağıroğlan sayısal olarak en fazla artış yaşayan köy olmamasına rağmen yüzdesel değişimde dikkat çekici bir noktaya ulaştı. Köyün nüfusu 2015’te 16 kişiyken 2025’te 43 kişiye yükseldi.
27 kişilik artış, düşük başlangıç nüfusunun da etkisiyle yaklaşık yüzde 168,8’lik artış anlamına geliyor. Benzer şekilde Fındıcak’ın nüfusunun 19’dan 44’e yükselmesi de yüzde 100’ün üzerinde oransal artış ortaya çıkardı.
Nüfusu en fazla artan köyler
2015-2025 döneminde kişi sayısı bakımından en fazla nüfus artışı görülen köyler şöyle sıralandı:
| Sıra | Köy | 2015 | 2025 | Artış |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Sarıalan | 108 | 166 | +58 |
| 2 | Yağsüzen | 259 | 295 | +36 |
| 3 | Ağıroğlan | 16 | 43 | +27 |
| 4 | Seki | 38 | 64 | +26 |
| 5 | Fındıcak | 19 | 44 | +25 |
| 6 | Aşağızeytin | 90 | 108 | +18 |
| 7 | Baltacımehmetpaşa | 126 | 143 | +17 |
| 8 | Yukarızeytin | 324 | 339 | +15 |
| 9 | Durucasu | 43 | 50 | +7 |
| 10 | Alibey | 58 | 64 | +6 |
İnal köyünde ise 2015 ve 2025 nüfusları 295 kişi olarak kaydedildi. Böylece köyün nüfusunda 10 yıllık karşılaştırmada değişiklik yaşanmadı.
Köylerin ilçedeki nüfus ağırlığı geriledi
2015 yılında Osmancık’ta yaşayan her 100 kişinin yaklaşık 35’i belde ve köylerde ikamet ediyordu. Köy nüfusunun 15.043, toplam nüfusun ise 43.469 olduğu bu dönemde kırsal nüfusun ilçe toplamındaki payı yaklaşık yüzde 34,6 seviyesindeydi.
2025’te 12.320 kişilik köy nüfusunun 42.673 kişilik ilçe toplamındaki payı yaklaşık yüzde 28,9’a geriledi. Böylece 10 yıllık dönemde köylerin Osmancık’ın toplam nüfusu içerisindeki ağırlığında yaklaşık 5,7 puanlık düşüş yaşandı.
Merkezin payı yüzde 71’i aştı
Ters yönde değişim Osmancık ilçe merkezinde görüldü. 2015’te ilçedeki nüfusun yaklaşık yüzde 65,4’ü merkezde yaşarken 2025’te bu oran yaklaşık yüzde 71,1’e yükseldi.
Bu değişim, Osmancık’ın demografik yapısında 10 yıllık süreçte kırsal nüfusun ağırlığının azalırken merkez nüfusunun ağırlığının arttığını ortaya koyuyor. Ancak bu değişimin ne kadarının köyden ilçe merkezine göçten, ne kadarının ilçe dışına göç, ölüm, doğum veya adres kayıtlarındaki diğer hareketlerden kaynaklandığını belirleyebilmek için ayrıca göç ve yaş grubu verilerinin incelenmesi gerekiyor.
10 yılda tablo ters yönde ilerledi
Osmancık’ın toplam nüfusu 2015 ile 2025 arasında yaklaşık yüzde 1,8 gerilerken, köy nüfusundaki kayıp yüzde 18’i aştı. Buna karşılık ilçe merkezinin nüfusu yaklaşık yüzde 6,8 arttı.
Rakamlar, Osmancık’ın toplam nüfusunun son 10 yılda görece sınırlı değişmesine rağmen nüfusun ilçedeki dağılımının önemli ölçüde farklılaştığını gösteriyor. İlçenin kırsal nüfusu küçülürken merkez, Osmancık nüfusu içerisinde daha büyük bir ağırlığa ulaştı.
Verilerin kaynağı ADNKS
Osmancık Kaymakamlığı, ilçenin 18 mahalle ve 55 köyden oluştuğunu, 2007 yılından itibaren nüfus verilerinin TÜİK tarafından Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi üzerinden her yıl sonu itibarıyla açıklanmakta olduğunu belirtiyor. Kaymakamlığın yayımladığı 2015 tablosunda köy nüfusu 15.043 kişi olarak yer alıyor.
2025 köy değerleri ise TÜİK ADNKS sonuçlarını esas alan yıllık nüfus serileri üzerinden karşılaştırıldı. Osmancık’ın 2025 nüfus verilerinde 55 köyün toplam nüfusu 12.320, merkez nüfusu 30.353 ve ilçe toplamı 42.673 olarak gösteriliyor.
