Türkiye, 15 yaşındaki Mattia Ahmet Minguzzi'nin yine 18 yaşından küçük bir fail tarafından vahşice öldürülmesiyle sarsıldı. Mevcut yasalara göre katilin yaşının küçük olması sebebiyle alacağı cezada indirime gidilecek olması, kamu vicdanında derin bir yara açtı ve "çocuk suçlular" konusundaki cezai yaptırımların yeniden masaya yatırılmasına neden oldu. Yaşanan bu infialin ardından Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın talimatıyla, hem suça sürüklenen çocukların cezalarının artırılması hem de onları bu yola iten yapıların hedef alınması için harekete geçildiği bildirildi.
Türkiye gazetesinde yer alan habere göre, Adalet Bakanlığı bünyesinde derhal bir çalışma başlatıldı. Bu çalışma, sadece fail odaklı değil, aynı zamanda çocuğu suça iten aile, çevre ve organize yapıları da kapsayan geniş bir yasal düzenlemeyi hedefliyor. 1 Ekim'de yeni yasama yılına başlayacak olan Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM) öncelikli gündem maddelerinden birinin bu konu olacağı ve "Yeni Minguzziler olmasın" mesajıyla cezaların caydırıcılığının artırılacağı ifade ediliyor.
TCK'da 'Çocuk' İndirimi Masada: Hangi Cezalar Artırılacak?
Mevcut Türk Ceza Kanunu (TCK), yaş gruplarına göre farklı bir ceza sorumluluğu öngörüyor. 12 yaşından küçük çocukların cezai ehliyeti bulunmazken, 12-15 yaş aralığındaki çocuklara ise işledikleri suçun anlam ve sonuçlarını algılama yetenekleri gelişmemişse ceza verilmiyor. En çok tartışılan kısım ise 15-18 yaş arası suçlulara uygulanan indirimli ceza oranları. Örneğin, bir yetişkin için ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren bir suç, 15-18 yaş arası bir çocuk tarafından işlendiğinde cezası 18 ila 24 yıla düşüyor. Müebbet hapis cezası ise 12 ila 15 yıl arasına iniyor.
İşte bu oranlar, kamuoyunda "cezasızlık" algısını güçlendirdiği için yeni düzenlemenin ana hedefini oluşturuyor. Planlanan değişiklikle, özellikle cinayet, cinsel istismar gibi ağır suçlarda 15-18 yaş arası failler için öngörülen ceza üst sınırlarının ciddi oranda yükseltilmesi planlanıyor. Amaç, işlenen suçun vahametiyle verilen ceza arasında adil bir denge kurmak ve potansiyel suçlular üzerinde caydırıcı bir etki yaratmak.
Sadece Çocuk Değil, Aileler ve Çeteler de Hedefte
Yeni yasal düzenleme, suça karışan çocuğa odaklanmakla kalmayıp, onu çevreleyen ihmal ve istismar zincirini de kırmayı hedefliyor. Bu kapsamda, çocukları suça yönlendiren, onları bir araç olarak kullanan suç çetelerine yönelik operasyonların sıklaştırılması ve bu yapılara verilecek cezaların da artırılması masadaki en önemli maddelerden biri. Çetelerin, çocukların yaşının küçüklüğünü bir "ceza indirimi kalkanı" olarak kullanmasının önüne geçilmesi amaçlanıyor.
Bununla birlikte, düzenlemenin en devrimci nitelikteki adımlarından biri de aile sorumluluğu olacak. Çocuğunun suç işlediğini bildiği halde önlemeyen, ihmal eden ve hatta onu suça teşvik eden anne ve babaların da hukuki olarak sorumlu tutulması gündemde. Bu adımla, çocuğun suça sürüklenmesinin sadece bireysel bir eylem değil, aynı zamanda sosyal ve ailevi bir sorun olduğu kabul edilerek, kök nedenlere inilmesi hedefleniyor.
Dünya Örnekleri İnceleniyor: Türkiye, ABD ve İngiltere Modelini mi İzleyecek?
Adalet Bakanlığı, daha caydırıcı bir yasal çerçeve oluşturmak için uluslararası örnekleri de mercek altına aldı. Özellikle ABD ve Avrupa'daki uygulamalar dikkatle inceleniyor. Bu incelemelerde, birçok gelişmiş ülkede ağır suçlar söz konusu olduğunda çocuk ve yetişkin arasındaki ayrımın daha esnek tutulduğu görülüyor. Örneğin, ABD'nin birçok eyaletinde 16 yaşındaki bir çocuk, cinayet gibi ağır bir suç işlediğinde yetişkin mahkemelerinde yargılanıp bir yetişkin gibi ceza alabiliyor.
Benzer şekilde Kanada ve İngiltere'de de suçun niteliğine ve işleniş biçimindeki vahşete göre 14-15 yaşından itibaren çocukların yetişkin gibi yargılanmasının önü açık. Türkiye'de de hazırlanacak yeni düzenlemede bu modellerden esinlenilmesi bekleniyor. Özellikle toplumda büyük infial uyandıran, canavarca hisle işlenmiş suçlarda, failin yaşının arkasına sığınmasını engelleyecek ve adaleti tesis edecek daha sert bir yasal yapının kurulması planlanıyor.
