Sosyal Güvenlik Uzmanı Özgür Erdursun’a göre, 1 Ekim 2008 tarihinden sonra memur olanlar emekli olduklarında büyük bir gelir kaybıyla karşılaşacak. Bu tarihle birlikte yürürlüğe giren 5510 sayılı Kanun, eski ve yeni memurlar arasında ciddi farklar yarattı.
Yeni ve eski memur ayrımı neden bu kadar önemli?
Erdursun, 1 Ekim 2008 öncesinde memur olanların 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu’na tabi olduğunu, bu sistemin emekli aylıklarını derece, kademe ve ek göstergelere göre belirlediğini hatırlattı. Ancak bu tarihten sonra işe başlayan memurlar 5510 sayılı Kanun’a göre SSK benzeri şekilde emekli ediliyor.
Brüt maaşa göre emeklilik nasıl dezavantaj yaratıyor?
Yeni sistemde memurların emeklilik hesabı, sadece brüt maaşları üzerinden yapılıyor. Ancak memurların maaşlarının önemli bir kısmı “ek ödeme” kalemlerinden oluştuğundan, bu ödemeler emeklilik hesabına dahil edilmiyor. Bu da emekli aylıklarının düşük kalmasına yol açıyor.
3600 ek gösterge neden artık işe yaramıyor?
1 Ekim 2008 sonrası memurlar için 3600 ek gösterge gibi düzenlemeler, çalışırken maaşa ve ikramiyeye yansısa da emekli aylığında hiçbir etkisi olmuyor. Oysa eski sistemde bu tür göstergeler emeklilik maaşını doğrudan etkiliyordu.
İkramiye hakkı da darbe aldı mı?
Evet. Eski memurlar, memuriyetten ayrılıp SSK ya da Bağ-Kur’lu olarak emekli olsalar bile memuriyette geçirdikleri süreye ilişkin ikramiye alabiliyorlar. Ancak 1 Ekim 2008 sonrası memurlar bu hakka sahip değil. Başka bir statüde çalışırlarsa memuriyette geçen sürelerin ikramiyesini alamıyorlar.
İsteğe bağlı prim ödemesi hakkı kimlerde var?
5434 sayılı Kanun’a tabi eski memurlar, istifa ettikten sonra 6 ay içinde başvurarak çalışmadan 4/C kapsamında prim ödeyebiliyor. Ancak yeni sistemdeki memurların böyle bir hakkı bulunmuyor. Bu da sosyal güvenlik açısından önemli bir eşitsizlik yaratıyor.
Bu durum kamuoyuna ne zaman yansıdı?
Uzmanlara göre, bu ayrımın farkında olan memur sayısı oldukça az. Birçok kamu çalışanı, ancak emekli olma aşamasına geldiğinde düşük aylıklarla karşılaştıklarında durumun farkına varıyor. Erdursun, sendikaların bu konuyu gündeme taşıması gerektiğini belirtiyor.
Emeklilikte “eşitlik” iddiası gerçek mi?
Erdursun’a göre 5510 sayılı yasa, tüm çalışanlar için eşit bir sistem getirse de bu eşitlik en altta birleşme şeklinde gerçekleşiyor. Yani memurlar, SSK ve Bağ-Kur emeklileriyle benzer hatta daha düşük aylıklar alma riskiyle karşı karşıya.
Sonuç: Emekli olmadan önce statünüzü kontrol edin
1 Ekim 2008’den sonra memur olan herkes, emekli maaşı hesaplama yöntemini, ikramiye haklarını ve sigorta kapsamlarını mutlaka gözden geçirmeli. Aksi halde uzun yıllar kamu hizmeti veren çalışanlar, asgari ücret seviyesine yakın emekli aylığına razı olmak zorunda kalabilir.
Uzman uyarıyor:
Bu konuda yasal bir düzenleme yapılmazsa, milyonlarca memur emeklilikte büyük hayal kırıklığı yaşayacak. Bu nedenle sendikaların ve kamu otoritelerinin harekete geçmesi kaçınılmaz görünüyor.
