Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü’nün (FAO) yayımladığı rapora göre, ağustos ayında küresel gıda fiyatları büyük ölçüde sabit kaldı. FAO Gıda Fiyat Endeksi, temmuzdaki 130 seviyesinden revize edilerek 130,1’e yükseldi. Bu artış sınırlı kalsa da, küresel piyasalardaki arz ve talep dengesinin farklı kalemlerde birbirini dengelemesi dikkat çekti.
Et, şeker ve bitkisel yağ fiyatlarındaki artış, tahıl ve süt ürünlerindeki düşüşleri sınırlayarak endeksin dengelenmesini sağladı. Özellikle bitkisel yağlar, son üç yılın en yüksek seviyesine çıkarken, tahıl ve süt ürünlerinde gerileme küresel fiyatları baskıladı.
Bitkisel Yağlar ve Et Fiyatları Rekor Seviyeye Ulaştı
Ağustos ayında bitkisel yağ fiyatları aylık bazda yüzde 1,4 artış gösterdi. Bu yükseliş, son üç yılın en yüksek seviyesine ulaşılması anlamına geliyor. Özellikle palm yağı ve soya yağı fiyatlarındaki artış, küresel piyasalarda üretici ve tüketici dengelerini doğrudan etkiledi.
Et fiyatları da aynı dönemde yüzde 0,6 oranında artarak rekor seviyeye yükseldi. Çin ve ABD’deki güçlü talep, büyükbaş ve küçükbaş hayvan etlerinde fiyatların artmasına yol açtı. Buna karşılık kanatlı etinde fiyat düşüşü görülürken, domuz etinde kayda değer bir değişim yaşanmadı.
Tahıl ve Süt Ürünlerinde Gerileme Yaşandı
FAO verilerine göre, tahıl fiyatları ağustos ayında yüzde 0,8 oranında geriledi. Bu düşüşte Avrupa Birliği ve Rusya’da gerçekleşen yüksek buğday hasatlarının etkisi öne çıktı. Uluslararası buğday fiyatlarındaki gevşeme, küresel gıda maliyetlerini sınırlayan en önemli faktörlerden biri oldu.
Süt ürünleri fiyatları da Asya pazarlarından gelen zayıf talep nedeniyle düşüş kaydetti. Tereyağı, peynir ve tam yağlı süt tozu fiyatlarında yaşanan gerileme, endeksi aşağı çeken en önemli unsur olarak öne çıktı. Ağustos ayında süt ürünlerinde fiyatlar yüzde 1,3 oranında geriledi.
Türkiye’de Gıda Fiyatları Küresel Trendden Ayrıştı
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verileri, Türkiye’nin gıda fiyatlarında küresel eğilimlerden farklılaştığını ortaya koydu. Ağustos ayında gıda fiyatları bir önceki aya göre yüzde 3,02 arttı. Yıllık bazda ise gıda enflasyonu yüzde 33,28’e ulaştı.
Türk-İş’in açıkladığı mutfak enflasyonu verileri ise daha yüksek çıktı. Türk-İş’e göre ağustosta mutfak enflasyonu aylık yüzde 2,64 olurken, yıllık bazda yüzde 41,46 seviyesine yükseldi. Bu tablo, Türkiye’de hane halklarının mutfak harcamalarının küresel ortalamanın çok üzerinde arttığını gözler önüne serdi.
Türkiye’nin Ekonomik Seyri Küresel Eğilimden Uzaklaşıyor
Dünya genelinde gıda fiyatları dengelenirken, Türkiye’de artış eğiliminin hız kazanması ekonomik ayrışmanın en net göstergelerinden biri oldu. Küresel piyasalarda tahıl ve süt ürünlerindeki düşüş tüketiciye nefes aldırırken, Türkiye’de yüksek enflasyonist ortam mutfak masraflarını artırmaya devam ediyor.
Uzmanlara göre, gıda fiyatlarındaki bu ayrışma Türkiye’nin iç dinamikleriyle ilgili. Döviz kuru, lojistik maliyetler, üretim giderleri ve tarımda yaşanan yapısal sorunlar fiyatlardaki yükselişi tetikleyen başlıca nedenler arasında gösteriliyor.