Havaların ısınmasıyla birlikte park, bahçe, piknik alanı, kamp rotası ve şehir içi yeşil alanlarda geçirilen süre artarken uzmanlar kene ve sivrisinek temasına karşı bilinçli korunma çağrısı yapıyor. Yetkililer, riskin artık yalnızca kırsal alanlarla sınırlı olmadığını vurguluyor.
Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü verilerine göre Kırım Kongo Kanamalı Ateşi vakaları Türkiye’de en sık ilkbahar ve yaz aylarında görülüyor. Özellikle sıcak havalarda açık alan kullanımının artmasıyla birlikte korunma alışkanlıklarının günlük yaşamın bir parçası haline gelmesi gerektiği belirtiliyor.
Risk sadece kırsalda değil
Uzmanlar, kene temasının yalnızca tarla veya ormanlık alanlarda yaşandığı yönündeki algının artık yeterli olmadığını ifade ediyor. Parklar, mesire alanları, yürüyüş yolları, yazlık bölgeler ve şehir içindeki çalılık alanlar da dikkat edilmesi gereken bölgeler arasında gösteriliyor.
Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre sivrisinek, kene ve benzeri vektörler aracılığıyla taşınan hastalıklar dünya genelindeki enfeksiyon hastalıklarının yüzde 17’sinden fazlasını oluşturuyor. Uzmanlar, her kene temasının hastalık anlamına gelmediğini ancak riskin hafife alınmaması gerektiğini belirtiyor.
Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı tarafından paylaşılan bilgilere göre açık renkli ve vücudu örten kıyafetlerin tercih edilmesi, pantolon paçalarının çorap içine sokulması ve açık alan dönüşlerinde vücut kontrolü yapılması öneriliyor. Özellikle kulak arkası, koltuk altı, kasık ve diz arkası bölgelerinin dikkatle incelenmesi gerektiği ifade ediliyor.
Açık alan dönüşlerinde kontrol önerisi
Uzmanlar, yalnızca insanların değil açık alanda kullanılan kıyafet, çanta, kamp ekipmanları ve evcil hayvanların da kontrol edilmesi gerektiğini vurguluyor. Özellikle köpek ve kedilerin tüyleri arasına tutunabilen kenelerin bazen fark edilmeden eve taşınabildiği belirtiliyor.
ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi ise açık alandan dönüş sonrası ilk iki saat içinde duş alınmasının ve detaylı vücut kontrolü yapılmasının riskleri azaltabileceğine dikkat çekiyor. Veteriner hekim önerilerine uygun koruyucu uygulamaların da ihmal edilmemesi gerektiği ifade ediliyor.
Uzmanlara göre açık hava aktivitelerini tamamen bırakmak yerine basit korunma alışkanlıklarını rutin hale getirmek daha etkili bir yaklaşım olarak öne çıkıyor. Uygun kıyafet seçimi, riskli alanlarla teması azaltma ve düzenli kontrol alışkanlığı temel korunma yöntemleri arasında yer alıyor.
Koruyucu ürün seçiminde ruhsat uyarısı
Uzmanlar, kene ve sivrisinek kovucu ürünlerde yalnızca koku veya kullanım kolaylığına göre tercih yapılmaması gerektiğini belirtiyor. Ürünlerin biyosidal ruhsat bilgisi, yaş grubuna uygunluğu, aktif içerik yapısı ve etki süresinin dikkatle incelenmesi öneriliyor.
Biyosidal ruhsatın, ürünün ilgili mevzuata uygun şekilde piyasaya sunulduğunu gösteren önemli kriterlerden biri olduğu belirtiliyor. Özellikle etiket bilgilerinin okunması ve kullanım talimatlarına uyulmasının önem taşıdığı vurgulanıyor.
DEET içermeyen ve bitkisel kökenli aktif içeriklere sahip ürünlerin de kullanıcıların tercih ettiği seçenekler arasında bulunduğu ifade ediliyor. Ancak uzmanlar, ürün tercihi yapılırken en önemli unsurun ruhsatlı ve talimatları açık şekilde belirtilmiş ürünler olması gerektiğini kaydediyor.
Uzmanlardan bilinçli korunma çağrısı
Yetkililer, kene tutunması fark edildiğinde bilinçsiz müdahalelerden kaçınılması gerektiğini belirtiyor. Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü bilgilendirmelerinde kenelerin çıplak elle ezilmemesi, kolonya, yağ veya sigara gibi yöntemlerin uygulanmaması gerektiği ifade ediliyor.
Uzmanlar, böyle durumlarda en kısa sürede sağlık kuruluşuna başvurulmasının en doğru yaklaşım olduğunu belirtiyor. Yaz aylarında park, piknik, kamp ve doğa yürüyüşü gibi aktivitelerde birkaç temel korunma alışkanlığının düzenli uygulanmasının açık hava deneyimini daha güvenli hale getirebileceği vurgulanıyor.
