NASA’nın PACE uydusu, Karadeniz’de geniş alanlara yayılan turkuaz renk değişimini görüntüledi. Bilim insanları, uzaydan bile görülebilen bu doğal olayın kirlilikten değil, deniz yüzeyinde çoğalan mikroskobik canlılardan kaynaklandığını açıkladı.
Uydu görüntüleri renk değişimini ortaya koydu
Karadeniz, yılın belirli dönemlerinde alışılmış koyu renginden uzaklaşarak turkuaz ve süt mavisi tonlarına bürünüyor. Uzaydan da fark edilebilen bu değişim, NASA’nın PACE uydusu tarafından kaydedilen görüntülerle yeniden gündeme geldi.
PACE uydusunda yer alan Ocean Color Instrument tarafından elde edilen son görüntüler, Karadeniz’in geniş kesimlerinde oluşan renk değişimini ayrıntılı şekilde gösterdi. Bilim insanlarına göre bu görüntü, kimyasal sızıntı ya da kirlilik değil, deniz ekosisteminin doğal döngüsünde yer alan mikroskobik canlıların çoğalmasıyla oluşuyor.
Renk değişiminin nedeni kokolitoforlar
Karadeniz’deki turkuaz görünümün başlıca nedeni, kokolitofor adı verilen mikroskobik fitoplanktonlar olarak gösteriliyor. Deniz yüzeyine yakın bölgelerde yaşayan bu canlılar, uygun sıcaklık, güneş ışığı ve besin maddelerinin bir araya gelmesiyle kısa sürede yoğun şekilde çoğalabiliyor.
Kokolitoforların kalsiyum karbonattan oluşan beyaz kabukları güneş ışığını güçlü biçimde yansıtıyor. Bu yansıma nedeniyle deniz yüzeyi uzaydan bakıldığında turkuaz ya da süt mavisi renkte görünüyor.
Kirlilik değil doğal bir döngü
Karadeniz’de görülen bu renk değişimi zaman zaman kirlilik ya da kimyasal bir olayla karıştırılabiliyor. Ancak uzmanlar, söz konusu tablonun doğal bir fitoplankton çoğalması olduğunu belirtiyor.
Bu olay genellikle ilkbahar sonu ile yaz başında meydana geliyor. Deniz suyunun ısınması, güneş ışığının artması ve yüzey sularındaki besin maddeleri, fitoplanktonların hızla çoğalmasına uygun ortam hazırlıyor.
Deniz ekosistemi için önemli rol oynuyorlar
Fitoplankton patlamaları yalnızca görsel açıdan dikkat çekici bir görüntü oluşturmuyor. Bu mikroskobik canlılar, fotosentez yaparak denizlerdeki besin zincirinin temelini oluşturuyor.
Ayrıca atmosferden aldıkları karbonun bir bölümünü deniz tabanına taşıyarak küresel karbon döngüsünde rol oynuyorlar. Bu nedenle Karadeniz’deki renk değişimi, bilim insanlarına denizin sağlığına ilişkin önemli veriler de sunuyor.
İstanbul Boğazı’nda da görüldü
NASA’nın yayımladığı görüntülerde renk değişiminin yalnızca Karadeniz’le sınırlı kalmadığı görüldü. Karadeniz’i Marmara Denizi’ne bağlayan İstanbul Boğazı’nda da turkuaz tonların belirginleştiği dikkat çekti.
Mikroskobik canlıların oluşturduğu renk değişiminin, boğazdaki su akıntıları boyunca da izlenebildiği belirtildi. Bu durum, deniz yüzeyindeki biyolojik hareketliliğin akıntılarla nasıl taşındığını da ortaya koydu.
Uydu verileri deniz sağlığını izlemeye yardımcı oluyor
PACE uydusundan elde edilen yüksek çözünürlüklü okyanus renk verileri, araştırmacılara deniz ekosistemleri hakkında ayrıntılı bilgi sağlıyor. Bu veriler sayesinde fitoplankton yoğunluğu, su akıntılarının yönü ve mevsimsel değişimler daha yakından takip edilebiliyor.
Uzmanlara göre bu tür uydu gözlemleri, denizlerin sağlığını izlemek ve iklim değişikliğinin deniz ekosistemleri üzerindeki etkilerini anlamak açısından büyük önem taşıyor. Karadeniz’deki turkuaz renk değişimi, doğanın görünmeyen canlılarının deniz yüzeyinde nasıl geniş alanlara yayılan etkileyici bir tablo oluşturduğunu bir kez daha gösterdi.
