Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunulan kanun teklifiyle kamu kurumlarında engelli istihdamına ilişkin önemli bir değişiklik gündeme geldi. Teklifte, engelli personel yerleştirmesine yönelik kadro hesaplama yöntemi değiştirilirken özellikle dolu kadro sayısı 1000’in altında olan kurumlar için yeni bir uygulama öngörülüyor. Düzenleme yasalaşırsa küçük kadrolu kamu kurumlarında engelli personel yerleştirmesi zorunlu olmaktan çıkabilecek.
Teklifte yer alan değişiklikler, 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu’nun Ek 1. maddesinde yapılacak düzenlemelerle hayata geçirilecek. Yeni sistemde hem kontenjan hesabının yöntemi değişiyor hem de engelli personel yerleştirmesine ilişkin uygulama farklı bir modele geçiyor.
Mevcut düzenlemede en az bir engelli personel zorunluluğu vardı
Halen yürürlükte bulunan düzenlemeye göre kamu kurum ve kuruluşları, serbest kadro ve pozisyonlarının binde biri oranında engelli bireyi istihdam etmekle yükümlü bulunuyor. Bu hesaplama, kurumların boş kadroları üzerinden yapılıyor ve merkezi yerleştirme sistemiyle gerçekleştiriliyor.
Mevcut sistemde ayrıca önemli bir güvence bulunuyor. Kurumların serbest kadro ve pozisyon sayısı 1000’in altında olsa bile en az bir engelli personelin istihdam edilmesi zorunlu tutuluyor. Bu uygulama sayesinde küçük ölçekli kamu kurumlarında da engelli bireylerin kamu istihdamında yer alması sağlanıyordu.
Kadro hesabı serbest kadro yerine dolu kadroya göre yapılacak
TBMM’ye sunulan kanun teklifinde ise engelli istihdamına ilişkin kontenjan hesaplama yöntemi değiştiriliyor. Buna göre kontenjan hesabı artık serbest kadro sayısına göre değil, kurumların dolu kadro ve pozisyonlarının toplamı üzerinden yapılacak.
Yeni düzenleme yürürlüğe girerse kamu kurumları dolu kadro ve pozisyonlarının binde biri oranında engelli personel istihdam etmekle yükümlü olacak. Böylece engelli personel kontenjanı belirlenirken kurumların fiilen çalışan personel sayısı esas alınacak.
1000’den az kadrosu olan kurumlarda zorunluluk kaldırılıyor
Teklifte en dikkat çeken değişiklik ise dolu kadro ve pozisyon sayısı 1000’in altında olan kamu kurumlarına yönelik düzenleme oldu. Yeni sisteme göre bu büyüklükteki kurumlara engelli personel yerleştirmesi ancak kurumun talep etmesi halinde yapılabilecek.
Bu durum, söz konusu kurumların engelli personel talebinde bulunmaması halinde merkezi yerleştirme yapılmayabileceği anlamına geliyor. Böylece küçük kadrolu kurumlar için mevcut zorunlu istihdam uygulaması fiilen kaldırılmış olacak.
Büyük kadrolu kurumlarda merkezi yerleştirme devam edecek
Dolu kadro ve pozisyon sayısı 1000’in üzerinde olan kamu kurumları açısından ise mevcut uygulama büyük ölçüde devam edecek. Bu kurumlarda engelli personel alımları merkezi sınav sonuçlarına göre merkezi yerleştirme yöntemiyle yapılmayı sürdürecek.
Her yıl belirlenen kontenjanlar doğrultusunda engelli bireylerin kamu kurumlarında istihdam edilmesi uygulaması bu kurumlar için devam edecek. Kanun teklifinin TBMM’de kabul edilmesi halinde yeni sistemin engelli istihdam politikaları üzerindeki etkisi önümüzdeki süreçte daha net ortaya çıkacak.
