Vücudun en büyük atardamarı olan aortta oluşabilecek bir yırtık, dakikalar içinde ölümle sonuçlanabilecek kadar ciddi bir tabloya yol açabiliyor. Uzmanlar bu duruma “aort diseksiyonu” diyor. Kalp Cerrahisi Uzmanı Prof. Dr. Bingür Sönmez, aort yırtılması riskine dair çarpıcı açıklamalarda bulundu ve erken tanının önemine dikkat çekti.
Vücudun Ana Otoyolundaki Sessiz Tehlike
Aort, kalpten çıkan ve oksijen açısından zengin kanı tüm vücuda taşıyan en büyük atardamar. Ancak bu hayati damarda oluşabilecek bir yırtık, damar duvarı boyunca kanın yanlış yöne ilerlemesine ve ölümcül sonuçlara yol açabiliyor.
Aort damarı iç, orta ve dış olmak üzere üç katmandan oluşuyor. Özellikle yüksek tansiyona bağlı olarak damar iç yüzeyinde meydana gelen yırtık, kanın damar katmanları arasında ilerlemesine neden oluyor. Bu durum ise “aort diseksiyonu” olarak tanımlanıyor.
Aort Yırtılması Nasıl Anlaşılır?
Aort diseksiyonu çoğu zaman aniden başlıyor ve hastalar şiddetli göğüs, sırt ya da karın ağrısı şikâyetiyle hastaneye başvuruyor. Prof. Dr. Bingür Sönmez’e göre hastalar bu ağrıyı genellikle “bıçak saplanır gibi” ya da “koparır gibi” olarak tanımlıyor.
Aşağıdaki belirtiler, aort yırtılması şüphesini güçlendirebilir:
-
Sırta, boyuna ya da bacaklara yayılan keskin ağrı
-
Bayılma veya bilinç kaybı
-
Nefes darlığı
-
Nabız alınamayan kollar veya bacaklar
-
Felç benzeri belirtiler
-
Aşırı terleme ve panik hissi
-
Ani tansiyon değişiklikleri
Yüzde 30’u İlk Anda Kaybediliyor
Aort yırtılmaları genellikle ani geliştiğinden, tanı konulamadığı takdirde ölüm oranı son derece yüksek. Prof. Dr. Sönmez, bu durumu “hastaların yüzde 30’u ilk dakikalarda hayatını kaybediyor” sözleriyle özetliyor. İlk 48 saatte ise ölüm riski daha da artıyor.
Aort Anevrizması: Sessiz Ama Ölümcül
Aort anevrizması ise damar çapının zamanla genişlemesiyle oluşan ve genellikle belirti vermeyen kronik bir hastalık. Ancak bu genişleme zamanında fark edilmezse, yırtılma riskini artırıyor. Bu nedenle EKO ve tomografi gibi görüntüleme yöntemleriyle düzenli kontrol büyük önem taşıyor.
Kimler Risk Altında?
-
Kontrolsüz hipertansiyonu olanlar
-
Genetik damar hastalığı bulunanlar (Marfan sendromu, Ehlers-Danlos)
-
Sigara ve uyuşturucu madde kullananlar
-
Ailesinde aort hastalığı geçmişi bulunanlar
-
60 yaş üstü erkekler
Erken Tanı Hayat Kurtarır
4 cm’yi geçen aort çapları, uzmanlarca yakından takip edilmesi gereken değerlerdir. 5 cm’yi geçen damar genişlemelerinde ise planlı cerrahi müdahaleler gündeme gelir. Ancak yırtılma meydana gelmişse, acil ameliyat dışında seçenek yoktur.
Bu Önlemleri Almak Hayat Kurtarabilir
-
Tansiyonunuzu düzenli kontrol edin ve tedavinizi aksatmayın.
-
Ailenizde damar hastalığı öyküsü varsa rutin kontrollerinizi yaptırın.
-
Şiddetli göğüs ve sırt ağrılarını asla ihmal etmeyin.
-
Tomografi ve EKO gibi görüntüleme yöntemleriyle aort genişlemesi erken tespit edilebilir.
-
Sağlıklı yaşam tarzı ve stres yönetimi damar sağlığı açısından hayati önemdedir.
Aort yırtılması, çoğu zaman geç kalındığında sonuçları telafi edilemeyen bir sağlık sorunu. Ancak farkındalıkla, erken tanı ve müdahaleyle birçok hayat kurtarılabilir. Kalbinizin sesini dinleyin, vücudunuzun verdiği sinyalleri önemseyin.
