İngiltere’de yapılan bir araştırmada kafeinin, hücrelerin enerji dengesini yöneten ve evrimsel olarak korunmuş AMPK mekanizmasını harekete geçirerek yaşlanmayla ilişkili bazı hücresel süreçleri etkileyebileceği belirlendi. Ancak araştırma insanlarda değil maya hücrelerinde gerçekleştirildiği için sonuçların doğrudan insan ömrünü uzattığı şeklinde yorumlanamayacağı belirtiliyor.
Kafeinin hücrelerdeki etkisi incelendi
Queen Mary University of London araştırmacılarının yürüttüğü çalışmada, insan hücreleriyle bazı temel biyolojik mekanizmaları paylaşan fisyon mayası üzerinde kafeinin hücre döngüsü, DNA hasarına verilen yanıt ve yaşam süresi üzerindeki etkileri araştırıldı.
Microbial Cell dergisinde yayımlanan çalışmada kafeinin hücresel enerji sensörü olarak görev yapan AMPK yolunu etkilediği belirlendi. Araştırmacılar, kafeinin Ssp1, Ssp2 ve AMPK’nin düzenleyici bileşeni Amk2 üzerinden bu mekanizmayı dolaylı olarak aktive ettiğini bildirdi.
AMPK hücrenin enerji dengesinde önemli rol oynuyor
AMPK, hücrelerin enerji seviyelerini takip eden temel düzenleyici sistemlerden biri olarak biliniyor. Enerji azaldığında devreye giren bu sistem, metabolizma ve hücresel stres yanıtı gibi birçok sürecin düzenlenmesine katkıda bulunuyor.
Araştırmada kafeinin bu enerji sensörüyle bağlantılı yolu aktive ettiği ve mayada mitotik bölünme ile kronolojik yaşam süresini etkilediği görüldü. Çalışmanın yazarları, AMPK’nin canlılar arasında yüksek oranda korunmuş bir mekanizma olması nedeniyle bulguların gelecekte yaşlanma araştırmaları açısından önem taşıyabileceğini değerlendirdi.
DNA hasarı ve stres yanıtı da araştırıldı
Bilim insanları kafeinin yalnızca yaşam süresi değil, DNA hasarına karşı hücresel yanıt üzerindeki etkilerini de inceledi. Çalışmada AMPK yolundaki bazı bileşenlerin uzun süreli genotoksik stres altında kafeine karşı hücresel direnç açısından önemli olduğu belirlendi.
Araştırmacılar ayrıca kafeinin bazı genotoksik ajanlarla birlikte kullanıldığında DNA hasarına duyarlılığı artırabileceğini bildirdi. Bu nedenle çalışmanın sonuçları, kafeinin hücreler üzerindeki etkilerinin yalnızca olumlu yönde değerlendirilmemesi gerektiğini de ortaya koyuyor.
Araştırma insanlarda yapılmadı
Çalışmanın en önemli sınırlamalarından biri deneylerin maya hücrelerinde gerçekleştirilmiş olması. Araştırmada insanlara kafein verilerek yaşam süresi veya yaşlanma hızı ölçülmedi.
Bu nedenle sonuçlar, kahve ya da kafein tüketiminin insanlarda doğrudan yaşam süresini uzattığını göstermiyor. Araştırmacılar bunun yerine AMPK gibi hücresel mekanizmaların gelecekte sağlıklı yaşlanma ve yaşa bağlı hastalıkların araştırılmasında yeni hedefler sunabileceğini belirtiyor.
Çalışma daha önceki bulguları ileri taşıdı
Aynı araştırma grubu daha önce de kafeinin TORC1 adı verilen hücresel sinyal yolu ve yaşam süresi üzerindeki etkilerini incelemişti. Yeni çalışma, kafeinin etkisinin AMPK-TORC1 ekseniyle bağlantılı olabileceğine ilişkin mekanizmayı daha ayrıntılı şekilde ortaya koydu.
Araştırmacılar, AMPK’nin doğrudan ilaçlarla hedeflenmesinin gelecekte sağlıklı yaşam süresi ve yaşlanmayla ilişkili hastalıklar açısından araştırmaya değer bir alan olabileceğini ifade ediyor. Bunun insanlarda etkili ve güvenli bir tedaviye dönüşüp dönüşmeyeceğinin ise yeni çalışmalarla belirlenmesi gerekiyor.
