Deprem gerçeğiyle yüzleşmeye hazırlanan Türkiye, bu kez uyarıyı Japon deprem uzmanı Yoshinori Moriwaki’den aldı. Bursa Teknik Üniversitesi’nde konuşan Moriwaki, “Bursa’da önümüzdeki 50 yıl içinde büyük bir deprem olma ihtimali oldukça yüksek” sözleriyle dikkat çekti. Yapı stoğunun zayıflığına vurgu yapan uzman isim, yalnızca Bursa değil, Balıkesir ve Çanakkale'nin de yüksek risk altında olduğunu belirtti.
Bursa neden alarm veriyor?
Modern Yapı Zirvesi'nin açılışında konuşan Moriwaki, Japonya ve Türkiye arasındaki deprem farklarını karşılaştırdı. Türkiye’nin altı, Japonya’nın ise dört levha üzerinde bulunduğunu belirten Moriwaki, en büyük farkın yapı güvenliği olduğunu vurguladı. “Depremin büyüklüğü değil, binanın sağlamlığı hayat kurtarır” diyen Moriwaki, Türkiye’de yapı stoğunun yüzde 50’sinin kaçak olduğuna dikkat çekti.
Bu açıklama, hem akademik çevrelerde hem de kamuoyunda büyük yankı uyandırdı. Çünkü uzmanlar, Marmara fay hattının doğrudan etkilediği bölgeler için her geçen yıl riskin arttığı görüşünde.
İstanbul için de uyarı: "Deprem kaçınılmaz"
Moriwaki, İstanbul’a dair endişelerini de paylaştı. 1509 ve 1766’daki büyük İstanbul depremlerini hatırlatan Moriwaki, Marmara Denizi altındaki fayların ortalama 200-250 yılda bir büyük deprem ürettiğini söyledi. “Bu döngü dikkate alındığında İstanbul’da büyük bir depremin olması kaçınılmaz” diyen Moriwaki, İstanbul kadar Bursa’nın da aynı ölçekte tehdit altında olduğunu dile getirdi.
Deprem tehlikesi yalnızca İstanbul’la sınırlı değil
Uzmanlar yalnızca Marmara’nın merkezine değil, çevre illere de odaklanıyor. Moriwaki’nin ifadesine göre Bursa, Balıkesir ve Çanakkale illeri de yüksek risk altında. Bu şehirlerde hem zemin yapısının hem de bina stokunun yetersizliği ciddi bir endişe kaynağı. Özellikle Bursa için “50 yıl içinde büyük bir deprem ihtimali fazladır” vurgusu, bölge halkını ve yöneticileri acil eyleme geçmeye çağırıyor.
Türkiye’de kaç bina risk altında?
Moriwaki'nin dikkat çektiği bir diğer önemli nokta ise Türkiye’deki yapıların kalitesi. Uzmanın verilerine göre, 21 milyonun üzerindeki yapı stokunun yüzde 50’si kaçak. Bu binaların büyük bölümü mühendislik hizmeti almamış, denetimden geçmemiş ve zemin etüdü yapılmadan inşa edilmiş yapılar. Bu durum, büyük bir depremde can kaybı riskini katbekat artırıyor.
Ne yapılmalı? Depreme karşı hangi önlemler alınmalı?
Uzmanların önerdiği öncelikli adımlar şunlar:
– Kentsel dönüşüm süreci şeffaf ve hızla yürütülmeli
– Kaçak yapılaşmaya karşı yasal yaptırımlar artırılmalı
– Yapı denetim süreçleri yeniden düzenlenmeli
– Zemin etüdü olmayan bölgelerde yeni yapılaşma durdurulmalı
– Yerel yönetimler, yapı envanteri taramalarını güncellemeli
– Kamuoyuna yönelik farkındalık ve eğitim programları yaygınlaştırılmalı
“Deprem değil, ihmalkârlık öldürür” mesajı
Yoshinori Moriwaki’nin Bursa’daki zirvede verdiği mesaj, aslında çok net: Deprem bir doğa olayı ama can kaybı çoğu zaman insan ihmaliyle ortaya çıkıyor. Japonya’da 9 büyüklüğündeki depremlerde dahi düşük can kaybı yaşanırken, Türkiye’de çok daha düşük büyüklükteki sarsıntılar büyük yıkıma yol açabiliyor. Fark, yapı güvenliği.
