Türkiye'nin deprem kuşağında yer alması nedeniyle “Türkiye’de tsunami olur mu?” ve “İstanbul’da tsunami riski var mı?” soruları sıkça gündeme geliyor. Uzmanlar, Ege ve Akdeniz kıyılarında bu riskin daha belirgin olduğunu belirtirken, Marmara Denizi’nde yaşanabilecek büyük depremlerin ardından İstanbul için küçük çaplı tsunami senaryoları üzerinde çalışılıyor.
Marmara Denizi’nde meydana gelen depremler sonrası gözler olası tsunami riskine çevrildi. İstanbul’da tsunami olur mu? Uzman görüşleri ve resmi kurumların senaryo analizleriyle Türkiye'nin tsunami haritasını mercek altına aldık.
Türkiye’de Tsunami Olur mu?
Türkiye, üç tarafı denizlerle çevrili bir yarımada olması ve aktif fay hatları üzerinde bulunması nedeniyle tsunami potansiyeline sahip bir ülke. Özellikle Ege Denizi ve Akdeniz kıyılarında, deniz tabanındaki fayların kırılması sonucu tsunamiye neden olabilecek olaylar yaşanabiliyor. Örneğin, 2020 İzmir-Samos depremi sonrası Seferihisar kıyılarında küçük çaplı bir tsunami gözlemlenmişti.
İstanbul’da Tsunami Riski Var mı?
İstanbul için tsunami riski, okyanus kıyısı ülkelerdeki gibi yıkıcı boyutta olmasa da tamamen yok sayılmıyor. AFAD ve Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi, Marmara Denizi'nde meydana gelebilecek 7 ve üzeri büyüklükteki depremler sonrası 1-2 metre yüksekliğinde dalgaların oluşabileceği senaryolar üzerinde çalışmalar yürütüyor.
Bu dalgalar:
Açık denizden kıyıya doğru ulaşan,
Kıyıya yakın ve düşük kotlu yerleşim alanlarını etkileyebilecek,
Altyapı zararları ve su baskınları oluşturabilecek nitelikte.
Ancak bu dalgalar, okyanus kökenli dev tsunamilerle kıyaslandığında düşük enerjili ve sınırlı etkilidir.
1999 Gölcük Depremi Örneği
1999 Gölcük depremi sonrasında, Marmara Denizi kıyılarında su çekilmesi ve ardından ani yükselme gibi tsunamivari etkiler gözlemlendi. Bu durum, Marmara bölgesindeki fay sisteminin deniz altı yapısıyla doğrudan ilişkili olduğunu gösterdi.
Uzman Görüşü:
Jeoloji Mühendisi Prof. Dr. Şükrü Ersoy:
“İstanbul kıyılarında dev tsunami dalgaları beklemiyoruz. Ancak 1 metreyi aşan ani yükselmeler, özellikle alçak kıyı bölgelerinde tehdit oluşturabilir. Kıyıya yakın ve kot farkı olmayan alanlarda bu durum ciddiye alınmalı.”
AFAD ve Kandilli Ne Diyor?
AFAD’ın ulusal tsunami uyarı sistemi çalışmaları kapsamında Türkiye kıyıları 5 bölgeye ayrılmış durumda. Marmara Denizi, bu sistem içinde “orta riskli tsunami bölgesi” olarak sınıflandırılıyor. Kandilli ise tsunami erken uyarı ve izleme sistemlerini Marmara için sürekli aktif halde tutuyor.
İstanbul’da Tsunami Riski Ne Kadar Ciddi?
Evet, İstanbul’da küçük çaplı tsunami olasılığı var.
Bu risk, Marmara Denizi’nde deniz tabanında oluşacak dikey yer değiştirmelere bağlı.
Alçak kıyı bölgelerinde dikkatli olunmalı, ancak büyük yıkıcı dalgalar beklenmiyor.
Resmi kurumların erken uyarı sistemleri aktif çalışıyor.
