Araştırmacı İlaç Firmaları Derneği (AIFD) ile Avrupa İlaç Üreticileri ve Dernekleri Federasyonu'nun (EFPIA) yayımladığı son veriler, Türkiye'nin yenilikçi ilaçlara erişimde Avrupa ülkeleri arasında en alt sırada bulunduğunu ortaya koydu. Nefes Gazetesi'nden Şehriban Kıraç'ın haberine göre, özellikle kanser ve nadir hastalıkların tedavisinde kullanılan yeni nesil ilaçlara ulaşım konusunda Türkiye, incelenen 36 Avrupa ülkesi arasında son sırada yer aldı.
Veriler, son yıllarda ilaç erişiminde yaşanan gerilemenin devam ettiğini ve hastaların yenilikçi tedavilere ulaşmakta daha fazla zorluk yaşadığını gösteriyor.
İlaca erişimde Avrupa'nın son sırasında
Nefes'ten Şehriban Kıraç'ın aktardığı bilgilere göre, Türkiye'deki hastaların en büyük sorunlarından biri özellikle kanser ve nadir hastalıkların tedavisinde kullanılan yenilikçi ilaçlara erişememeleri olarak öne çıkıyor.
Avrupa genelinde 173 yenilikçi ilacın hastalara ulaştırılma oranı yükselirken, Türkiye'de bu alanda gerileme yaşanması dikkat çekiyor. Raporda, Türkiye'nin ilaç erişiminde Avrupa ortalamasının oldukça gerisinde kaldığı vurgulanıyor.
Yenilikçi ilaçlara erişim oranı yüzde 3'e geriledi
AIFD ve EFPIA tarafından hazırlanan çalışmaya göre Avrupa genelinde erişilebilirlik oranı yüzde 43'ten yüzde 46'ya yükseldi.
Türkiye'de ise bir önceki araştırmada yüzde 4 olarak ölçülen yenilikçi ilaçlara erişim oranı, son verilerde yüzde 3 seviyesine geriledi. Böylece Türkiye, araştırmada yer alan 36 ülke arasında son sırada yer aldı.
Dört yılda 8 puanlık düşüş yaşandı
Raporda yer alan verilere göre 2021 yılında tam erişim, kısıtlı erişim ve kişisel ödeme seçeneklerinin toplamından oluşan genel erişim oranı yüzde 21 seviyesindeydi.
Bu oran 2024 yılı itibarıyla yüzde 13'e kadar geriledi. Dört yıllık süreçte yaşanan 8 puanlık düşüş, Türkiye'nin yenilikçi tedavilere erişim açısından önemli ölçüde gerilediğini ortaya koydu.
287 yeni ilacın sadece 12'sine erişilebiliyor
Küresel ilaç tedariki ve pazara giriş zamanlamalarına ilişkin analizlerde de dikkat çekici sonuçlar yer aldı.
ABD ve Türkiye'nin de bulunduğu 26 OECD ülkesinde piyasaya sürülen 287 yeni ilacın erişilebilirliği incelendiğinde, ABD'de bu ilaçların yüzde 74'üne, Almanya'da yüzde 52'sine, İngiltere, Avusturya ve Japonya'da ise yüzde 43'üne erişim sağlanabildiği görüldü.
Türkiye'de ise incelenen 287 yeni ilacın yalnızca 12'sine erişilebildiği ve erişim oranının yüzde 4 seviyesinde kaldığı belirtildi.
Yeni ilaçların bütçedeki payı yüzde 0,5
Raporda, yeni nesil ilaçların toplam reçete harcamaları içindeki payına da yer verildi.
ABD'de yeni ilaçların reçete harcamalarındaki payı yüzde 12,8 olurken, diğer ülkelerde bu oran ortalama yüzde 6,9 seviyesinde gerçekleşti. Türkiye'de ise yeni ilaçların toplam reçete harcamalarındaki payının yalnızca yüzde 0,5 olduğu kaydedildi.
Sağlık harcamaları OECD ortalamasının oldukça altında
AIFD ve EFPIA'nın hazırladığı "Türkiye'nin İhtiyaçları Doğrultusunda Tasarlanmış Sürdürülebilir Değer Bazlı İlaç Fiyatlandırma ve Geri Ödeme Raporu", sağlık harcamalarına ilişkin dikkat çekici veriler de ortaya koydu.
Türkiye'de cari sağlık harcamalarının gayrisafi yurt içi hasıla içerisindeki payı, Covid-19 salgınının etkisiyle 2020 ve 2021 yıllarında yüzde 4,6 seviyesine kadar yükseldi. Ancak 2022 yılında bu oran yüzde 3,7'ye geriledi.
Aynı dönemde OECD ülkelerinde sağlık harcamalarının GSYH içindeki ortalaması yüzde 9,2 olarak hesaplandı.
"Parası olmayan derdine derman bulamıyor"
Raporda ortaya çıkan tablo, özellikle yüksek maliyetli yenilikçi tedavilere ihtiyaç duyan hastalar açısından dikkat çekici sonuçlar ortaya koyuyor.
Uzmanlar, geri ödeme sistemleri dışında kalan ilaçların önemli bir bölümünün hastalar tarafından kişisel ödeme ile temin edilmek zorunda kalındığını belirtirken, gelir düzeyi düşük vatandaşların tedaviye erişimde daha büyük zorluklarla karşı karşıya kaldığına dikkat çekiyor.
Raporda, yenilikçi tedavilere erişimin artırılabilmesi için ilaç fiyatlandırma ve geri ödeme sistemlerinin sürdürülebilir bir yapıya kavuşturulması gerektiği vurgulanıyor.