Kırıkkale’nin Balışeyh ilçesindeki Büklükale kazı alanında Hitit İmparatorluğu’na ait 3 bin 300 yıllık bir tablet gün yüzüne çıkarıldı. Kazı ekibinin başındaki Japon arkeolog Doç. Dr. Kimiyoshi Matsumura, tabletin Hitit kraliyet ailesinin dini törenlerine dair ayrıntılı bilgiler taşıdığını açıkladı.
Tablette en çok dikkat çeken ayrıntı, Arzava Kralı Tarhuntarado’nun isminin geçmesi oldu. Bu ayrıntı, Hititler ile Batı Anadolu’daki Arzava Krallığı arasındaki siyasi ve kültürel temaslara ışık tutuyor. Arkeologlar, söz konusu tabletin hem Hitit dini ritüellerinin anlaşılması hem de dönemin diplomatik ilişkilerinin çözümlenmesi açısından eşsiz bir kaynak olacağını belirtiyor.
Hattuşa’da Bilinmeyen Bir Antik Dil Keşfedildi
Hitit İmparatorluğu’nun başkenti Çorum Boğazkale’deki Hattuşa kazılarında, daha önce bilinmeyen Kalasmaic adlı bir antik dil tespit edildi. Yaklaşık 3 bin yıldır kayıp olan bu dil, kuzeybatıda yaşayan Kalasma halkı tarafından konuşuluyordu.
Bugüne kadar Hattuşa’da 30 bin civarında kil tablet bulundu ve bunların büyük kısmı Hititçe. Ancak bir bölümü, fethedilen halkların kendi dillerinde dini tören ve geleneklerini anlatıyor. Bu uygulama, Hititlerin çokkültürlü ve kapsayıcı bir yönetim anlayışına sahip olduğunu ortaya koyuyor.
Bronz Çağı’nın Çokkültürlü Yapısına Yeni Kanıt
Würzburg Üniversitesi’nden Prof. Daniel Schwemer, yeni bulunan tabletlerin Bronz Çağı Orta Doğu tarihine dair bilgileri önemli ölçüde zenginleştirdiğini vurguladı. Hattuşa’da bugüne kadar beş farklı azınlık dili tespit edilirken, uzmanlar gerçekte bu sayının en az 30 olabileceğini tahmin ediyor.
Hem Kırıkkale Büklükale’de hem de Çorum Hattuşa’da yapılan bu son keşifler, Hititlerin dini, siyasi ve kültürel yaşamına dair yeni pencereler açıyor. Bilim insanlarına göre bu bulgular, Anadolu’nun kadim medeniyetler tarihini yeniden yazdıracak kadar güçlü verilere sahip.
