Hitit Üniversitesi araştırmacılarından Oktay Gündoğdu tarafından hazırlanan ve Kent Akademisi Dergisi'nde yayımlanan bilimsel çalışma, yapının mimari özelliklerini detaylı şekilde ortaya koyarken, yıllardır anlatılan bazı bilgilerin de gerçeği yansıtmadığını ortaya çıkardı.
Araştırmada, Kargı ilçe merkezinde bulunan tarihi hamamın günümüze kadar büyük ölçüde özgün yapısını koruyarak ulaşabilen nadir eserlerden biri olduğu vurgulandı. Uzun yıllardır çeşitli kaynaklarda hamamın yıkıldığı ya da günümüze ulaşmadığı yönünde bilgiler yer almasına rağmen, Oktay Gündoğdu'nun 2024 yılında gerçekleştirdiği saha çalışmaları sonucunda yapının halen ayakta olduğu ve önemli ölçüde özgünlüğünü koruduğu tespit edildi.
Mihri Hatun İddiası Çürütüldü
Araştırmanın en dikkat çekici sonuçlarından biri ise hamamın banisiyle ilgili oldu. Kargı'da uzun yıllardır yapının Osmanlı döneminin önemli isimlerinden Mihri Hatun tarafından yaptırıldığı yönünde bir inanış bulunuyordu. Ancak arşiv belgeleri ve tarihi kayıtlar üzerinde yapılan incelemeler sonucunda bu iddiayı doğrulayan herhangi bir belgeye ulaşılamadı.
Çalışmada yer alan değerlendirmelere göre mevcut belgeler ve kronolojik veriler, hamamın Mihri Hatun tarafından yaptırılmadığını ortaya koyuyor. Böylece yıllardır halk arasında anlatılan bu bilgi ilk kez bilimsel veriler ışığında sorgulanmış oldu.
Osmanlı Hamam Mimarisinin Özgün Örneklerinden Biri
Makale kapsamında hamamın mimari yapısı ayrıntılı şekilde incelendi. Yapının soyunmalık, ılıklık, sıcaklık, halvet hücreleri, su deposu ve külhan bölümlerinden oluştuğu belirlendi. Özellikle yıldız tonozlu tavanlar, dilimli kubbeler, özel aydınlatma sistemleri ve özgün örtü tasarımları yapıyı benzerlerinden ayıran önemli unsurlar arasında gösterildi.
Araştırmada hamamın plan şemasının Osmanlı hamamları arasında birebir benzerine rastlanmayan özellikler taşıdığı ifade edilirken, yapının özellikle örtü sistemlerinin sanat tarihi açısından büyük önem taşıdığı belirtildi. Soyunmalık bölümündeki yıldız tonozlar, ılıklık kısmındaki dilimli kubbe ve halvet hücrelerindeki özgün tavan tasarımları dikkat çeken mimari unsurlar arasında yer aldı.
İnşa Tarihi İçin 15. Yüzyıl Önerisi
Yapının kitabesi bulunmadığı için kesin inşa tarihi bilinmiyor. Ancak Oktay Gündoğdu tarafından yapılan mimari analizler ve Anadolu'daki benzer hamamlarla gerçekleştirilen karşılaştırmalar sonucunda Kargı Hamamı'nın 15. yüzyılda inşa edilmiş olabileceği değerlendirildi.
Araştırmada özellikle Bursa, Edirne, İznik, Bolu ve Amasya'daki erken dönem Osmanlı hamamlarıyla yapılan karşılaştırmalar sonucunda Kargı Hamamı'nın örtü sistemlerinin 15. yüzyıl örnekleriyle büyük benzerlik taşıdığı ifade edildi. Bu nedenle yapının erken Osmanlı dönemine ait olabileceği görüşü güç kazandı.
Koruma Altına Alınması Çağrısı
Araştırmada dikkat çekilen bir diğer konu ise yapının mevcut durumu oldu. Tarihi hamamın resmi koruma statüsüne sahip olmadığı belirtilirken, böylesine önemli bir kültür varlığının korunması gerektiği vurgulandı.
Oktay Gündoğdu, yapının mimari ve kültürel değerleri göz önünde bulundurularak tescil edilmesi, restorasyon çalışmalarının yapılması ve kültür turizmine kazandırılması gerektiğini ifade etti.
Araştırmada, Kargı Hamamı'nın yalnızca ilçenin değil, Çorum'un kültürel mirası açısından da önemli bir değer olduğu belirtildi.
Bilimsel çalışma, Kargı'nın tarihi ve kültürel mirasının daha yakından tanınmasına katkı sunarken, yıllardır göz ardı edilen önemli bir Osmanlı eserinin yeniden gündeme taşınmasını sağladı. Uzmanlara göre gerekli koruma ve restorasyon çalışmalarının yapılması halinde Kargı Osmanlı Hamamı, bölgenin kültür turizmine önemli katkılar sağlayabilecek potansiyele sahip.
