Seyahatname’de yer alan bilgilere göre Evliya Çelebi, Çorum’un etrafının bağ ve bahçelerle çevrili, verimli ve gelişmiş bir yerleşim yeri olduğunu vurguladı.
Evliya Çelebi’nin Çorum’a ilişkin kayıtlarında en dikkat çeken yapılardan biri Çorum Kalesi oldu. Çorum merkezindeki kalenin Selçuklu Sultanı Kılıçarslan tarafından inşa edildiğini belirten Çelebi, kale içerisinde küçük bir cami ve 42 konut bulunduğunu kaydetti.
Şehir hayatına dair de bilgiler veren Evliya Çelebi, Çorum’da 42 mahalle, 42 mihrap ve bağ-bahçeler içinde yaklaşık 4 bin 300 ev bulunduğunu aktardı. Bu bilgiler, dönemin Çorum’unun canlı bir şehir yapısına sahip olduğunu ortaya koydu.
Seyahatname’de Çorum sancağına bağlı İskilip ve Osmancık’a da yer verildi. Evliya Çelebi, bu bölgelerin kalelerinden, yerleşim özelliklerinden ve Kızılırmak kıyısındaki doğal güzelliklerinden söz etti. Evliya Çelebi'nin Seyahatnamesinde 'Osmancık karası üzümünden' övgüyle bahsedildi.
Evliya Çelebi’nin kayıtları, Çorum’un geçmişte yalnızca idari bir merkez değil, aynı zamanda tarımsal üretimi, yerleşim düzeni, kaleleri ve doğal güzellikleriyle dikkat çeken önemli bir şehir olduğunu gösteriyor.
