Avrupa İstatistik Ofisi (EUROSTAT) tarafından yayımlanan 2024 yılına ait güncel verilere göre, Türkiye Avrupa genelinde haftalık ortalama çalışma süresi en uzun ülke konumuna yükseldi. Türkiye’de çalışanların haftada ortalama 43,1 saat çalıştığı belirtilirken, bu süre Avrupa Birliği (AB) üyesi ve aday ülkeler arasında zirvede yer aldı.
Söz konusu istatistik 20-64 yaş aralığında istihdam edilen bireyleri kapsıyor ve hem AB ülkeleri hem de aday ülkeler dahil edilerek hesaplanıyor. Türkiye'nin ardından haftalık 42,3 saat ile Sırbistan ikinci sırada yer aldı. Bu sonuçlar, Türkiye’nin sadece ortalama çalışma süresinde değil, iş gücü üzerindeki yük açısından da Avrupa lideri olduğunu ortaya koyuyor.
AB ülkelerinde en az çalışan ülke Hollanda oldu
Avrupa Birliği ülkeleri arasında en kısa çalışma süresine sahip ülke ise haftalık ortalama 32,1 saat ile Hollanda oldu. Bu ülkeyi 33,9 saatlik ortalamayla Avusturya, Almanya ve Danimarka takip etti. AB genelinde çalışanlar haftalık ortalama 36 saat çalışıyor. Bu da Türkiye ile AB ortalaması arasında 7 saatin üzerinde bir fark olduğunu gösteriyor.
Yarı zamanlı çalışanlar hariç tutulduğunda da fark kapanmıyor. Avrupa’da tam zamanlı çalışanların haftalık ortalama çalışma süresi 38,8 saat olarak ölçülürken, Türkiye’de bu süre 46,2 saate kadar çıkıyor. Bu oran, Türkiye’yi tam zamanlı çalışanlar arasında da Avrupa’da ilk sıraya yerleştiriyor.
45 saatin üzerinde çalışanların oranı Türkiye’de yüzde 50’yi aşıyor
EUROSTAT verileri, Türkiye’de çalışma saatlerinin sadece ortalama olarak değil, çalışan profili açısından da oldukça yüksek olduğunu ortaya koyuyor. Avrupa genelinde haftada 45 saatten fazla çalışanların oranı yüzde 10 civarında kalırken, Türkiye’de bu oran çalışan nüfusun yarısından fazlasına denk geliyor.
Bu durum, özellikle hizmet ve üretim sektörlerinde esnek olmayan mesai saatleri, fazla mesai uygulamaları ve iş güvencesi kaygılarının yaygınlığı ile ilişkilendiriliyor. Uzmanlara göre, uzun çalışma saatleri iş verimliliğini artırmaktan çok, çalışan sağlığı üzerinde olumsuz etkilere neden oluyor.
Yunanistan, Bulgaristan ve Romanya Türkiye’yi takip ediyor
AB ülkeleri arasında haftalık en uzun çalışma süresi 39,8 saat ile Yunanistan’da kaydedildi. Bu ülkeyi 39 saat ile Bulgaristan ve 38,9 saat ile Romanya izledi. Ancak bu ülkelerde dahi Türkiye ile arasında ciddi bir saat farkı bulunuyor. Türkiye’nin çalışma süresi, Yunanistan’a kıyasla yaklaşık 3 saat daha fazla.
Bu fark, özellikle sosyal haklar, sendikal yapıların gücü ve iş-yaşam dengesi gibi faktörlerin ülkeler arasında ne kadar farklı işlediğini gösteriyor. Türkiye’de sendikal örgütlenmenin zayıflığı ve fazla mesailerin yaygınlığı, bu farkın temel nedenlerinden biri olarak öne çıkıyor.
Türkiye 2008’den bu yana hâlâ Avrupa’da en fazla çalışan ülke
Türkiye’de ortalama haftalık çalışma süresi 2008 yılında 52,9 saat seviyesindeydi. Aradan geçen yıllarda bu süre azalmış olsa da hâlâ Avrupa ortalamasının oldukça üzerinde kalmaya devam ediyor. 2024 verileri, Türkiye’nin çalışma süresinde göreceli bir iyileşme gösterse de, bu düşüşün Avrupa’daki genel azalma eğilimiyle paralel seyrettiğini ortaya koyuyor.
Yani Türkiye’de çalışma sürelerinin azalması, iş gücü üzerindeki yükün hafiflediği anlamına gelmiyor. Aksine, çalışanların yarıdan fazlasının haftada 45 saatten fazla mesai yaptığı gerçeği, bu alanda yapısal bir sorun olduğunu gösteriyor. Uzmanlar, üretkenlik ve yaşam kalitesi açısından çalışma saatlerinin insani düzeye çekilmesinin önemine dikkat çekiyor.