Küresel enerji piyasalarında yaşanan sert dalgalanmaların Türkiye’deki akaryakıt fiyatlarına etkisini sınırlamak amacıyla uygulanan Eşel Mobil Sistemi ve motorindeki geçici ÖTV düzenlemesinin pompaya etkisi ortaya çıktı. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in değerlendirmesine göre, alınan önlemler olmasaydı benzinin litre fiyatı 9,70 lira, motorinin litre fiyatı ise 16,70 lira daha yüksek olacaktı.
ABD-İran gerilimi, taşımacılıkta yaşanan aksamalar ve rafineri kesintileri küresel akaryakıt ürünlerinde arz baskısını artırırken, ekonomi yönetimi fiyat artışlarının tamamının tüketiciye yansımasını önlemek için vergi mekanizmasını kullanıyor. Motorinde ağustos ayının kalan bölümü için ÖTV’nin sıfırlanması da bu kapsamda devreye alındı.
Benzinde 9,70 liralık fark oluştu
Şimşek’in paylaştığı hesaplamaya göre Eşel Mobil kapsamında alınan önlemler uygulanmasaydı benzinin litre fiyatı mevcut seviyesinden 9 lira 70 kuruş daha pahalı olacaktı. Böylece küresel enerji maliyetlerindeki artışın bir bölümünün doğrudan pompaya yansımasının önüne geçildi.
Buradaki 9,70 liralık rakam benzinin Türkiye genelinde tek bir litre fiyatını ifade etmiyor. Akaryakıt fiyatları illere ve dağıtım şirketlerine göre değiştiği için Şimşek’in açıkladığı tutar, Eşel Mobil uygulanmasaydı mevcut pompa fiyatlarının üzerine binecek ilave maliyeti gösteriyor.
Motorinde fark 16,70 liraya ulaştı
Motorinde ise alınan tedbirlerin etkisi daha yüksek oldu. Şimşek’in değerlendirmesine göre düzenlemeler uygulanmamış olsaydı motorinin litre fiyatı 16 lira 70 kuruş daha yüksek seviyede bulunacaktı.
Motorindeki fiyat baskısını azaltmak amacıyla 13 Ağustos’ta yürürlüğe giren düzenlemeyle ağustos ayının kalanında motorindeki ÖTV sıfırlandı. Yılın geri kalanında ise verginin kademeli şekilde uygulanması kararlaştırıldı.
Motorinde küresel fiyat baskısı sürüyor
Bakan Şimşek, küresel enerji piyasalarında olağanüstü bir dönemden geçildiğine dikkati çekti. Ham petrol fiyatları savaş dönemindeki zirvelerinden gerilemiş olsa da taşımacılıktaki sorunlar ve rafineri kesintilerinin yol açtığı arz sıkışıklığının motorin fiyatlarını yukarı yönlü baskılamaya devam ettiğini belirtti.
Şimşek’in verdiği bilgiye göre motorin ile Brent petrol arasındaki ürün marjı, uzun dönem ortalamasının yaklaşık 5 katına çıkarak varil başına yaklaşık 100 dolar seviyesinde seyrediyor. Ekonomi yönetimi, Eşel Mobil kapsamında alınan önlemlerle bu küresel şokun vatandaşlara yansımasını sınırlamayı hedefliyor.
Motorinde ÖTV ağustos sonuna kadar sıfırlandı
Ekonomi yönetimi, jeopolitik gelişmeler nedeniyle motorin fiyatlarında ortaya çıkan yüksek artışların tüketici ve üreticilere etkisini azaltmak amacıyla özel bir vergi düzenlemesine gitti. Buna göre motorinde ÖTV, ağustos ayının kalan bölümünde sıfır olarak uygulanıyor.
Şimşek, bu uygulamayla yalnızca pompa fiyatlarının değil, ulaşım ve üretim maliyetleri üzerinden enflasyon beklentileri ile fiyatlama davranışlarının da olumsuz etkilenmesinin sınırlandırılmasının amaçlandığını ifade etti. Bakanlık ayrıca vergi gelirinden feragat edilmesine rağmen bütçe hedeflerinin ve mali disiplinin korunmaya devam ettiğini bildiriyor.
