TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda kabul edilen yeni kanun teklifi, Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) prim borcu bulunan emekliler için önemli bir değişiklik getiriyor. Teklife göre, SGK’dan aylık veya geçici-sürekli iş göremezlik geliri alanlardan, genel sağlık sigortası primi dahil olmak üzere prim borcu bulunanların aylıklarından yüzde 25’e kadar kesinti yapılabilecek.
Bu düzenleme, SGK alacaklarının icra veya haciz yoluyla tahsil edilmesini önlemek ve borçların sistemli şekilde geri alınmasını hedefliyor. Komisyon görüşmelerinde, söz konusu kesintinin hangi emeklileri kapsayacağı ve dul-yetim aylığı alanların durumunun nasıl etkileneceği netleşti.
Mevcut Uygulama Nasıl?
5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’na göre, emekli aylıklarına nafaka borçları dışında haciz konulamıyor. Ancak 6183 Sayılı Amme Alacakları Kanunu gereği SGK’nın kamu alacağı niteliğindeki prim borçları öncelikli sayılıyor. Bu nedenle, emekli aylıklarından en az dörtte bir, en fazla üçte bir oranında kesinti yapılabiliyor.
Bugüne kadar SGK, emekli aylığından kesinti yapmadan önce kişinin yazılı onayını almak zorundaydı. Yeni teklifle bu uygulama değişiyor; artık prim borcu olanların gelir veya aylıklarından doğrudan kesinti yapılması mümkün hale geliyor.
Hangi Emekliler Etkilenecek?
SGK Başkan Yardımcısı İsmail Ertüzün’ün TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda verdiği bilgilere göre, düzenleme özellikle SSK (4/a) ve Emekli Sandığı (4/c) kapsamındaki emeklileri etkileyecek. Bu kişiler, geçmişte memuriyetten ayrıldıkları veya sigortalı çalışmadıkları dönemlerde genel sağlık sigortası (GSS) primi borcu biriktirmiş olabiliyor.
Bu kesimden yaklaşık 961 bin kişi prim borcuna sahip. Ayrıca 1999 öncesinde sigortalı olup GSS borcu bulunan 304 bin kişi de düzenleme kapsamında. BAĞ-KUR’lular (4/b) için ise durum farklı; onlara zaten borç sorgulaması yapılmadan emekli aylığı bağlanmıyor. Dolayısıyla bu kesim düzenlemeden etkilenmeyecek.
Dul ve Yetim Aylığı Alanlardan da Kesinti Yapılacak
Kanun teklifi, sadece doğrudan emekli olanları değil, dul ve yetim aylığı alanları da kapsıyor. Eğer ölüm aylığı bağlanan kişinin prim borcu varsa, bu borç yüzde 25’e kadar kesintiyle dul ve yetim aylıklarından da tahsil edilecek.
Bu madde, özellikle vefat eden sigortalıların borçlarının mirasçılara yansıyacağı yönündeki tartışmaları yeniden gündeme getirdi. SGK ise düzenlemenin, kurumun tahsilat sürecini kolaylaştırmak ve icra işlemlerini azaltmak amacıyla yapıldığını savunuyor.
Kesintiler 1 Ocak 2026’da Başlayacak
Kanun teklifinin Genel Kurul’da kabul edilmesi halinde, düzenleme 1 Ocak 2026 tarihinde yürürlüğe girecek. Bu tarihten itibaren prim borcu bulunan emeklilerin aylıklarından otomatik kesinti yapılmaya başlanacak.
SGK yetkilileri, bu yöntemin “daha düzenli ve sürdürülebilir tahsilat” sağlayacağını, aynı zamanda borçluların icra baskısından kurtulacağını belirtiyor. Ancak bazı milletvekilleri, düşük gelirli emeklilerin zaten geçim sıkıntısı yaşadığı bir dönemde bu kesintinin sosyal etkilerinin dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini vurguluyor.
Sosyal Etkiler ve Tepkiler
Uzmanlar, düzenlemenin SGK’nın mali sürdürülebilirliği açısından gerekli olduğunu ancak dar gelirli emekliler için ciddi bir yük oluşturabileceğini ifade ediyor. Özellikle maaşların büyük kısmının temel ihtiyaçlara gittiği bir dönemde yüzde 25 oranındaki kesintinin birçok emekliyi zora sokabileceği belirtiliyor.
Sosyal güvenlik uzmanları, düzenlemenin kapsamı geniş olduğu için uygulamada adaletli bir sistem kurulması gerektiğini vurguluyor. Aksi halde, gelir düzeyi düşük olan ve geçmiş borçları küçük meblağlarla sınırlı kalan emekliler, yeni yüklerle karşılaşabilir.
SGK Alacakları İçin Yeni Dönem Başlıyor
TBMM Genel Kurulu’nda kabul edilmesi beklenen bu düzenleme, SGK’nın alacak tahsil sisteminde önemli bir değişiklik yaratacak. 2026 itibarıyla prim borcu bulunan SSK ve Emekli Sandığı emeklilerinin maaşlarından kesinti yapılabilecek.
Dul ve yetim aylığı alanlar da dahil olmak üzere, borçlu dosyalara ait tüm gelirlerde yüzde 25’e kadar kesinti uygulanması, sosyal güvenlik sisteminde yeni bir dönemin başlangıcı olarak değerlendiriliyor.
