Açlık sınırının altında kalan asgari ücret artışının ardından kırmızı et fiyatları da tarihi seviyelere yükseldi. Türkiye Ziraat Odaları Birliği verilerine göre 2025’in sonu itibarıyla dana etinin kilogram fiyatı dolar bazında ilk kez 20 doların üzerine çıktı; artan maliyetler ve ithalat müdahaleleri ise fiyat baskısını azaltmakta yetersiz kaldı.
Asgari ücret geriledi, et sofradan uzaklaştı
Ekonomi politikalarının alım gücünü zayıflatmasıyla birlikte vatandaşın temel gıdaya erişimi daha da zorlaştı. Açlık sınırının altında kalan asgari ücret, kırmızı et tüketimini doğrudan etkiledi ve kasap reyonu ile hane arasındaki mesafe büyüdü.
Net 28 bin 75 lira seviyesinde belirlenen asgari ücretle bir çalışanın satın alabileceği et miktarı belirgin biçimde düştü. Artan fiyatlar karşısında et, dar gelirli haneler için giderek erişilmesi güç bir ürün haline geldi.
İthalat müdahalesi fiyatları durduramadı
Uzun süredir “yara bandı” olarak görülen ithal et uygulaması, piyasada kalıcı bir rahatlama sağlamadı. Üretici tarafında artan yem, işçilik ve enerji maliyetleri fiyatlara yansırken, ithalatın sınırlı etkisi etiketlere tarihi seviyeleri taşıdı.
Öte yandan üreticinin ithal etle rekabet gücünün zayıflaması, arz tarafındaki kırılganlığı artırdı. Bu tablo, fiyatların kısa vadede geri gelmesini zorlaştıran temel etkenlerden biri olarak öne çıktı.
Fiyat artışı iki yılda yüzde 113’e ulaştı
İthal etle rekabetin yanı sıra 2025’te yaşanan şap hastalığı, besiciliği bir kez daha zora soktu. Maliyetlerin hızla yükseldiği sektörde kırmızı et fiyatlarındaki artışın iki yılda yüzde 113’e ulaştığı hesaplandı.
Bu dönemde besiciler maliyet baskısı altında üretimi sürdürmekte zorlanırken, tüketici cephesinde talep daralmasına rağmen fiyatlar gerilemedi. Arz-talep dengesindeki bozulma, rekor seviyeleri kalıcılaştırdı.
Dana eti dolar bazında 20 doları geçti
Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) verilerine göre Aralık 2025’te marketlerde dana etinin ortalama kilogram fiyatı 864,81 TL’ye yükseldi. Bu seviye, dolar bazında ilk kez 20 dolar eşiğinin aşılması anlamına geldi.
Küresel ölçekte ortalama et fiyatı 7,3 dolar civarında seyrederken, Türkiye’de kırmızı etin kilogramı 20,31 dolara çıktı. Böylece Cumhuriyet tarihinin en pahalı et fiyatı kayda geçti.
Asgari ücretlinin sofrasından 10 kilo et eksildi
2026 yılı maaşıyla bir asgari ücretlinin alabileceği et miktarı 32,4 kilogramla sınırlı kaldı. Aralık 2024’te kilogramı 405,7 TL olan etten 17 bin 2 lira maaşla 41,9 kilogram alınabilirken, bir yıl içinde sofradan yaklaşık 10 kilogram et eksildi.
Pazar fiyatlarının ve Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) enflasyonunun altında kalan ücret artışı, gıda erişimindeki kaybı daha görünür hale getirdi. Dezenflasyon hedefiyle yapılan ücret politikaları, et tüketimini aşağı çekti.
Yeni rekorlar kapıda
Tarım yazarı Gazi Kutlu, 2025 Nisan’ında yıllık bazda yüzde 21 olan et kesim fiyatlarındaki artışın yıl sonunda yüzde 55’e ulaştığını belirtti. Şap hastalığı ile yem ve işçilik maliyetlerindeki yükselişin fiyatlar üzerindeki baskıyı artırdığını vurguladı.
Canlı hayvan varlığındaki yetersizliğin de artışları tetiklediğini ifade eden Kutlu, geçen yılın ilk 11 ayında büyükbaş hayvan ve et ithalatı için milyarlarca dolar harcandığını hatırlattı. Tarım ve Orman Bakanlığı’nın Ramazan Bayramı’na kadar ithalat kararının kısa vadede fiyatları düşürmesinin zor olduğu değerlendirmesi yapıldı.
Ocakta 900 liraya dayandı, 1.000 lira olası
Ocak ayıyla birlikte etiketler yükselişini sürdürdü ve ortalama et fiyatları 900 TL seviyesine yaklaştı. Uzmanlar, mevcut koşullarda 1.000 liranın aşılmasının şaşırtıcı olmayacağını belirtiyor.
Kur sabit kalsa dahi dolar bazında 21 dolar seviyesindeki fiyatların 25 dolara kadar yükselebileceği öngörülüyor. Bu tabloda besici pahalı üretirken, tüketici de pahalıya almak zorunda kalıyor.
Avrupa alım gücüyle aşıyor
Türkiye, kilogramı ortalama 17,19 avro olan et fiyatıyla Avrupa’da üst sıralarda yer alıyor. Lüksemburg, Danimarka ve Avusturya gibi ülkeler daha pahalı et tüketse de yüksek gelir seviyesi erişim sorununu sınırlıyor.
Örneğin Almanya’da asgari ücret 2.409 avroya yükselirken, kilogramı 19,90 avro olan etten bir asgari ücretli yaklaşık 121 kilogram satın alabiliyor. Türkiye’de ise aynı hesap 32,4 kilogramla sınırlı kalıyor; farkı belirleyen unsur fiyat kadar alım gücü oluyor.
