Çorum’un Osmancık ilçesinde kadınlar, kış aylarında tüketilecek ekmekleri hazırlamak için tandır başında bir araya geliyor. Günler öncesinden yapılan planlama doğrultusunda imece usulü çalışan kadınlar, hamur yoğurmadan tandırda pişirmeye kadar sürecin her aşamasında görev alırken, geleneksel dayanışma kültürünü de yaşatıyor.
Kışlık ekmekler imece usulü hazırlanıyor
Osmancık’ta kış hazırlıklarının önemli parçalarından biri olan tandır ekmeği yapımı, mahalledeki kadınların ortak çalışmasıyla gerçekleştiriliyor. Önceden belirlenen günlerde bir araya gelen kadınlar, hazırlanan hamurları küçük bezeler haline getiriyor, ardından açılan hamurları büyük tandırlarda pişiriyor.
Günler boyunca devam eden hazırlıklarda iş bölümü yapılıyor. Kadınlardan bazıları hamur yoğurup ekmek açarken, bazıları tandırın başında pişirme işlemini üstleniyor; böylece her ailenin kış boyunca tüketebileceği miktarda ekmek hazırlanıyor.
25 kilodan 100 kilograma kadar ekmek yapılıyor
Tandır başındaki hazırlıklara ilişkin bilgi veren Şifa Demirkan, ailelerin ihtiyaçlarına göre farklı miktarlarda ekmek yaptığını belirtti. Demirkan, bazı kadınların yaklaşık 25 kilogram, bazılarının 50 kilogram, bazılarının ise 100 kilograma kadar ekmek hazırladığını söyledi.
Hazırlıkların günler öncesinden planlandığını anlatan Demirkan, yakacakların bir gün önce getirildiğini, kadınların ise kendileri için belirlenen günde tandır başında çalışmaya başladığını ifade etti. İmece usulü sürdürülen çalışma sayesinde sırayla her ailenin ekmek ihtiyacı karşılanıyor.
Haşhaşlıdan pancarlıya farklı çeşitler yapılıyor
Osmancık’ta tandırda yalnızca sade ekmek değil, yöresel farklı çeşitler de hazırlanıyor. Haşhaşlı, çökelekli, pancarlı ve çeşitli yeşilliklerle hazırlanan ekmeklerin tandırda pişirildiğini belirten Demirkan, bölgede bu ekmeklerin “yanıç” olarak adlandırıldığını söyledi.
Kadınların büyük bölümünün ekmek yapımını küçük yaşlardan itibaren öğrendiğini kaydeden Demirkan, geleneksel yöntemin kuşaktan kuşağa aktarıldığını ifade etti. Uzun yıllardır sürdürülen tandır kültürü, kışlık gıda hazırlığının yanı sıra yöresel mutfak kültürünün devamlılığı açısından da önem taşıyor.
Tandır başı komşuluk ilişkilerini de güçlendiriyor
Ekmek hazırlığı sırasında tandır başında uzun saatler geçiren kadınlar, çalışırken sohbet ediyor, şakalaşıyor ve zaman zaman türküler söylüyor. Ortak çalışma ortamı, yalnızca kışlık ihtiyaçların karşılandığı bir üretim alanı değil, aynı zamanda kadınların bir araya geldiği sosyal bir buluşmaya dönüşüyor.
Şifa Demirkan, kadınların tandır başında birbirlerini görme ve birlikte vakit geçirme imkânı bulduğunu belirterek, bu ortamın kendileri için adeta bir terapi niteliğinde olduğunu söyledi. İmece usulü sürdürülen gelenek, Osmancık’ta hem kışlık ekmek ihtiyacını karşılıyor hem de komşuluk ve dayanışma kültürünün yaşatılmasına katkı sağlıyor.
