Bilim insanları, yaygın olarak uygulanan zona aşısının yalnızca viral enfeksiyona karşı koruma sağlamadığını, aynı zamanda yaşlı bireylerde biyolojik yaşlanma sürecini yavaşlatabileceğini ortaya koydu. ABD merkezli araştırma, aşının iltihaplanma ve yaşlanma göstergeleri üzerindeki olumlu etkilerine işaret ediyor.
Hastalığı önlemenin ötesinde etkiler
Araştırma, ABD’deki University of Southern California bünyesinde yürütüldü. Bilim insanları, yaşlılara rutin olarak uygulanan zona aşısının, zona hastalığını önlemenin ötesinde biyolojik sistemler üzerinde de etkiler gösterebileceğini belirtiyor.
Çalışmada, aşılı bireylerde arka plandaki iltihaplanmanın daha düşük seyrettiği ve bunun da daha sağlıklı bir yaşlanma profiliyle ilişkili olabileceği vurgulandı. Bu durumun, aşının bağışıklık sistemi üzerindeki düzenleyici rolüyle bağlantılı olabileceği değerlendiriliyor.
3 bin 800’den fazla kişinin verileri incelendi
Araştırma kapsamında 3 bin 800’ü aşkın yaşlı bireyin sağlık verileri analiz edildi. Aşı yaptıran katılımcıların, aşı olmayanlara kıyasla biyolojik yaşlanma ve iltihaplanma belirtilerinin daha düşük olduğu saptandı.
Çalışmanın başyazarı Jung Ki Kim, zona virüsünün yeniden aktive olmasının engellenmesinin, vücutta kronik iltihabı azaltabileceğini belirtti. Kim, bu etkinin aşının sağlıklı yaşlanmayı desteklemede rol oynayabileceğini düşündürdüğünü ifade etti.
Biyolojik mekanizmalar hâlâ araştırılıyor
Araştırmacılar, söz konusu etkinin altında yatan biyolojik mekanizmaların henüz tam olarak açıklığa kavuşmadığını belirtiyor. Ancak iltihabı azaltma potansiyelinin, yaşa bağlı gerilemeyi yavaşlatmaya yönelik daha geniş stratejiler açısından umut verici olduğu vurgulanıyor.
Kim, aşının bağışıklık sistemi üzerindeki etkilerinin, ilerleyen çalışmalarda daha ayrıntılı biçimde ele alınması gerektiğini kaydetti. Bulguların, önleyici tıp ve sağlıklı yaşlanma alanlarında yeni araştırma başlıkları açabileceği belirtiliyor.
Demans riskiyle ilişki dikkat çekiyor
Çalışmanın bulguları, yetişkinlik döneminde yapılan aşılar ile demans ve diğer nörodejeneratif hastalıkların riskinde azalma olabileceğini gösteren önceki araştırmalarla da örtüşüyor. Zona ve grip aşılarıyla ilgili benzer sonuçlara dikkat çekiliyor.
Araştırmacılar, aşıların enfeksiyonları önlemenin yanı sıra biyolojik sistemleri düzenleyerek uzun vadeli sağlık üzerinde etkili olabileceğine dair kanıtların arttığını belirtiyor. Bu yaklaşım, aşılara bakışın daha bütüncül bir çerçevede ele alınmasına katkı sağlıyor.
Yedi farklı yaşlanma göstergesi ölçüldü
Araştırmada, ABD Sağlık ve Emeklilik Çalışması’ndan elde edilen yaklaşık 4 bin yaşlı bireyin verileri kullanıldı. Bilim insanları; iltihaplanma, enfeksiyona karşı savunma, adaptif bağışıklık, kan akışı, nörodejenerasyon, epigenetik yaşlanma ve transkriptomik yaşlanma olmak üzere yedi biyolojik yaşlanma göstergesini inceledi.
Zona aşısı yaptıran bireylerde iltihaplanma düzeylerinin daha düşük, epigenetik ve transkriptomik yaşlanma hızının daha yavaş olduğu belirlendi. Genel biyolojik yaşlanma puanlarının da bu grupta daha olumlu olduğu kaydedildi.
“Yaşlanma sürecini etkiliyor” değerlendirmesi
Çalışmanın eş yazarı Eileen Crimmins, elde edilen bulguların zona aşısının yaşlanma süreciyle bağlantılı temel alanları etkilediğini gösterdiğini söyledi. Crimmins, sonuçların doğrulanması için daha fazla araştırmaya ihtiyaç olduğunu vurguladı.
Crimmins’e göre çalışma, aşıların yalnızca akut hastalıkları önlemekle sınırlı kalmayıp, sağlıklı yaşlanma stratejilerinde de potansiyel bir rol oynayabileceğine işaret ediyor. Bu yaklaşımın, yaşlı nüfusun sağlık politikaları açısından da yeni değerlendirmeleri beraberinde getirebileceği ifade ediliyor.
