Tunceli’de küçükbaş hayvancılıkla uğraşan üreticiler, aylık 100 bin ila 150 bin lira arasında maaş vermelerine ve yemek ile barınma giderlerini karşılamalarına rağmen çoban bulmakta zorlanıyor. Üreticiler, çoban sorununun devam etmesi halinde hayvancılığın sürdürülebilirliğinin tehlikeye gireceğini ve hayvan sayısında ciddi düşüş yaşanabileceğini belirtiyor.
Geçen yıl aynı dönemde 130 bin liraya kadar çıkan çoban ücretlerinin bu yıl 150 bin liraya kadar yükseldiği ifade ediliyor. Buna rağmen özellikle yaylalarda hayvanların bakımı, beslenmesi ve sağımı için çalışacak personel bulunamıyor.
Çoban maaşları 150 bin liraya kadar çıktı
Üreticiler, iş gücü açığını ağırlıklı olarak yabancı uyruklu çalışanlarla kapatmaya çalışıyor. Ancak yüksek maaşa ek olarak yemek, sigara ve barınma gibi giderlerin de üretici tarafından karşılanmasına rağmen çalışanların işi bırakması sorunu daha da büyütüyor.
Pülümür’deki Ferhat Çayırı Yaylası’na Pertek’ten gelen üretici Mehmet Demir, yıllardır hayvancılıkla uğraştığını belirterek çoban bulmanın her geçen yıl zorlaştığını söyledi. Demir, aylık 100 bin ila 150 bin lira arasında ücret verdiklerini ancak buna rağmen çalışan bulamadıklarını ifade etti.
Yemek, barınma ve diğer giderler de üreticiye ait
Demir, çobanların yalnızca maaşlarının değil günlük ihtiyaçlarının da üretici tarafından karşılandığını söyledi. “Sigarası, ekmeği, yatağı her şeyi bize ait” diyen Demir, tüm bu imkanlara rağmen çalışanların işi bırakabildiğini belirtti.
İş gücü sorununun artık hayvancılığın temel problemlerinden biri haline geldiğini dile getiren Demir, devletin konuya yönelik kalıcı bir çözüm üretmesini beklediklerini söyledi. Üreticiler, hayvanların bakımını kendileri üstlenmek zorunda kaldıklarında iş yüklerinin çok daha fazla arttığını ifade ediyor.
Gelir gideri karşılamıyor
Üretici Önder Erdoğan da çoban maliyetlerinin hayvancılık gelirlerini ciddi şekilde baskıladığını belirtti. Sağım çobanlarına 100 bin ile 150 bin lira arasında maaş verildiğini söyleyen Erdoğan, buna rağmen çalışacak kişi bulamadıklarını ifade etti.
Hayvancılığın ailelerinde nesilden nesile aktarılan bir meslek olduğunu dile getiren Erdoğan, artan çoban maliyetleri nedeniyle elde edilen gelirin giderleri karşılamakta zorlandığını söyledi. Yem, ilaç ve işçilik giderlerinin birlikte yükselmesi üreticinin üzerindeki maliyet baskısını artırıyor.
Hayvan sayısında ciddi düşüş uyarısı
Tunceli Damızlık Koyun ve Keçi Yetiştiricileri Birliği Başkanı Zeynel Erdoğan ise hayvancılığın en büyük sorunlarının başında çoban, yem ve ilaç maliyetlerinin geldiğini söyledi. Erdoğan, çobanlara en düşük 120 bin, en yüksek ise 145 bin lira civarında maaş verildiğini belirtti.
Bazı üreticilerin dört çoban birden çalıştırmak zorunda kaldığını ifade eden Erdoğan, mevcut sorunların çözülememesi halinde hayvan varlığının ciddi biçimde azalabileceği uyarısında bulundu. Erdoğan, çobanlık meselesinin daha sistemli ve resmi bir yapıya kavuşturulması gerektiğini dile getirdi.
Üreticiler çözüm bekliyor
Çoban bulamadıkları dönemlerde hayvanların bakımını kendileri üstlenen üreticiler, ağır çalışma koşullarının yanı sıra artan yem ve ilaç fiyatları nedeniyle de zorlandıklarını belirtiyor. Yüksek ücretlere rağmen iş gücü bulunamaması, küçükbaş hayvancılığın geleceğine ilişkin endişeleri artırıyor.
Üreticiler, özellikle yayla dönemlerinde yaşanan çoban açığının giderilmesi için kapsamlı bir düzenleme yapılmasını istiyor. Sorunun devam etmesi halinde hem üretici sayısının hem de bölgedeki küçükbaş hayvan varlığının azalmasından endişe ediliyor.
