MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli’nin seçim ve siyasi partiler yasalarının yeniden ele alınabileceğine yönelik açıklamaları, iktidar cephesinde seçim mevzuatına ilişkin tartışmaları yeniden gündeme taşıdı. AK Parti ve MHP kulislerinde henüz hazırlanmış somut bir yasa teklifinin bulunmadığı belirtilirken, ittifak sistemi, küçük partilerin seçimlerdeki konumu ve siyasi partilere ilişkin yasal düzenlemelerin yeni yasama döneminde tartışılabileceği ifade ediliyor.
Bahçeli seçim ve siyasi partiler yasalarını işaret etti
MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, son dönemde yaptığı açıklamalarda Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nin uygulamasında ortaya çıkan bazı sorunların gözden geçirilebileceğini belirterek seçim ve siyasi partiler yasalarının da yeniden ele alınabileceği mesajını verdi.
Bahçeli’nin açıklamalarında hangi maddelerin değiştirilebileceğine ilişkin somut bir öneri yer almazken, olası düzenlemelerin yeni anayasa çalışmalarıyla uyumlu biçimde değerlendirilmesi gerektiği görüşü öne çıktı. MHP cephesinde açıklamaların hazırlanmış bir kanun teklifinden ziyade yeni bir tartışma zemini oluşturmayı amaçladığı belirtiliyor.
AK Parti’de henüz somut bir teklif bulunmuyor
AK Parti cephesinde de seçim ve siyasi partiler mevzuatının değiştirilmesine ilişkin henüz kamuoyuna açıklanmış somut bir yasa teklifi bulunmuyor. Bununla birlikte, yeni anayasa çalışmalarının parti içerisinde bir süredir devam ettiği biliniyor. AK Parti Genel Başkan Yardımcısı Hayati Yazıcı da daha önce yeni anayasa konusunda parti içinde uzun süredir çalışma yürütüldüğünü açıklamıştı.
Kulislerde seçim mevzuatının farklı kanunlarda yer alan hükümlerinin daha bütünlüklü hale getirilmesi seçeneklerden biri olarak değerlendiriliyor. Milletvekili seçimleri, seçmen kütükleri ve seçim süreçlerine ilişkin kuralların tek bir temel mevzuat altında toplanmasının tartışılabileceği ifade ediliyor.
Küçük partiler ve ittifak sistemi gündemde
Tartışmalarda öne çıkan başlıklardan biri de küçük siyasi partilerin seçim ittifaklarındaki konumu. Türkiye’de faaliyette bulunan siyasi parti sayısının 2026 yılı itibarıyla 189’a ulaşması, siyasi parti sistemine ilişkin değerlendirmeleri de beraberinde getiriyor.
Bazı iktidar kurmaylarının, sınırlı seçmen tabanına sahip partilerin seçim dönemlerinde büyük partilerle yaptıkları işbirliklerinin mevcut sistemde yeniden değerlendirilmesi gerektiğini savunduğu aktarılıyor. Ancak ittifak sistemini değiştirecek hazırlanmış ve üzerinde uzlaşılmış somut bir düzenleme henüz bulunmuyor.
İttifak sistemi daha önce de değiştirilmişti
Türkiye’de siyasi partilerin resmi seçim ittifakı kurabilmesine 2018 seçimleri öncesinde imkân tanındı. İlk sistemde ittifakın toplam oyunun seçim barajını geçmesi halinde ittifaktaki partiler barajı geçmiş kabul edilirken, milletvekili dağılımında da ittifakın toplam oyu etkili oluyordu.
2022 yılında yapılan değişiklikle seçim barajı yüzde 10’dan yüzde 7’ye indirildi. Milletvekili dağılımının ise ittifakın toplam oyundan ziyade partilerin seçim çevrelerinde aldıkları oylar üzerinden yapılması benimsendi. Böylece küçük partilerin yalnızca ittifakın toplam oyundan yararlanarak milletvekili çıkarma avantajı sınırlandırılmış oldu.
Yüzde 50+1 şartı da tartışmanın başlıklarından biri
Seçim sistemine ilişkin değerlendirmelerde Cumhurbaşkanının seçilmesi için gerekli yüzde 50+1 oy şartının geleceği de gündemde yer alıyor. MHP cephesinde mevcut sistemin korunması gerektiği görüşünün ağırlık kazandığı belirtiliyor.
Bu kapsamda yapılabilecek olası değişikliklerin Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nin temel yapısını koruyarak uygulamada görülen sorunlara yönelik olması gerektiği değerlendiriliyor. Ancak yüzde 50+1 şartında değişiklik yapılacağına ilişkin şu aşamada alınmış resmi bir karar veya Meclis’e sunulmuş teklif bulunmuyor.
Yeni yasama döneminde gündeme gelebilir
TBMM’nin yeni yasama döneminin başlamasıyla birlikte yeni anayasa, seçim sistemi ve Siyasi Partiler Kanunu’na ilişkin tartışmaların hız kazanması bekleniyor. AK Parti cephesinde anayasa çalışmalarının sürdüğü bilinirken, seçim mevzuatında yapılacak kapsamlı değişikliklerin diğer siyasi partilerin yaklaşımına ve Meclis’te oluşacak uzlaşmaya bağlı olacağı değerlendiriliyor.
Bu nedenle ittifak sistemi, küçük partiler ve siyasi partilerin iç işleyişine ilişkin başlıklar şimdilik kulis ve siyasi değerlendirme aşamasında bulunuyor. Somut düzenlemelerin kapsamı ise hazırlanacak yasa tekliflerinin kamuoyuna açıklanmasıyla netleşecek.
