Sivas’ın Yıldızeli ilçesinde, Hitit döneminde Samuha adıyla bilinen Kayalıpınar’daki 2025 yılı kazı çalışmaları tamamlandı. Kültür ve Turizm Bakanlığının izniyle, Malatya Müzesi uzmanı Şerif Narçiçek’in bakanlık temsilciliğinde ve Koç Üniversitesi Arkeoloji ve Sanat Tarihi Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Çiğdem Maner’in başkanlığında yürütülen kazılarda, 56 çivi yazılı tablet ile 22 mühür baskısı gün yüzüne çıkarıldı. Yeni bulgular, Hititlerin dini ritüelleri ve devlet yapılanması hakkında önemli bilgiler sağlıyor.
Kuş Falı Tabletleri Hititlerin Kehanet Geleneğini Aydınlatıyor
Kazı Başkanı Doç. Dr. Çiğdem Maner, tabletlerin çoğunun “kuş falı” (muşen) ile ilgili olduğunu belirterek, Hititlerin iyi ve kötü tüm olayların tanrılardan geldiğine inandığını vurguladı. Kuşların uçuş yönü ve davranışlarının yorumlanmasıyla geleceğe dair öngörülerde bulunulan bu yöntem, Hitit dünyasında başlıca üç fal türünden biri olarak biliniyor. Tabletlerde, kralların veliahtları ve çocukları hakkında yapılan soruşturma ve yorumlara da yer veriliyor.
Maner, 2,5x1,5 santimetre boyutlarındaki tabletlerin çoğunun eksiksiz olarak ele geçirildiğini ve bunun bilimsel açıdan büyük şans olduğunu söyledi. Bu küçük ama bilgi dolu metinlerin, Hitit inanç sistemine ve devlet arşivleme alışkanlıklarına dair yeni veriler sunduğunu ifade etti.
22 Kraliyet Mührü Hitit Devlet Mekanizmasına Işık Tutuyor
Kazılarda ayrıca 22 mühür baskısı da bulundu. Büyük Kral III. Hattuşili’nin oğlu IV. Tuthaliya’ya, ordu katibine, ülke beyi Rahip Kantuzzili’ye, prens ve prenseslere ve farklı rütbelerdeki memurlara ait mühürler, Hititlerin yönetim kadrosu ve bürokratik işleyişine dair önemli ipuçları veriyor.
Maner, bu mühürlerin yalnızca kraliyet ailesinin değil, devletin resmi işleyişinin ve mühürleme binasının fonksiyonlarının da anlaşılmasına katkı sağlayacağını belirtti. Bu sayede, Hititlerin resmi belgeleri koruma ve onaylama yöntemleri hakkında daha somut bilgilere ulaşılması bekleniyor.
Anadolu ve Dünya Tarihine Katkı Sağlayacak Keşif
Kayalıpınar kazıları, yalnızca Hititlerin değil, Anadolu’nun çok katmanlı tarihsel süreçlerini de aydınlatıyor. Önceki kazı dönemlerinde Asur Ticaret Kolonileri Çağı, Roma ve Erken Bizans dönemlerine ait buluntular elde edilmişti. Bu sezonun bulguları ise özellikle Hititlerin dini, idari ve sosyal hayatını çözümlemeye yönelik eşsiz bilgiler sunuyor.
Uzmanlar, 56 çivi yazılı tablet ve 22 kraliyet mührünün ayrıntılı incelenmesinin, Hititlerin politik karar alma süreçlerinden dini ritüellerine kadar birçok bilinmeyen detayı gün yüzüne çıkaracağını vurguluyor. Elde edilen verilerin, hem Anadolu arkeolojisine hem de dünya tarihine yeni bir perspektif kazandırması bekleniyor.
