Türkiye, vatan savunmasında büyük fedakârlık gösteren gazileri 19 Eylül Gaziler Günü’nde bir kez daha saygı ve minnetle anıyor. Gaziler Günü, Mustafa Kemal Atatürk’e Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından “Gazi” unvanı ile “Mareşal” rütbesinin verildiği 19 Eylül 1921 tarihinin yıl dönümünde kutlanıyor. 2026 yılı, bu tarihi kararın 105’inci yıl dönümüne karşılık geliyor.
19 Eylül, yalnızca Milli Mücadele’nin önemli bir tarihini değil, Türkiye’nin bağımsızlığı ve güvenliği için mücadele ederken gazi olanların fedakârlıklarının hatırlandığı ortak bir anma gününü ifade ediyor. Türkiye genelinde kamu kurumları, yerel yönetimler, gaziler ve sivil toplum kuruluşlarının katılımıyla düzenlenen programlarla günün anlam ve önemine dikkat çekiliyor.
19 Eylül tarihinin önemi Sakarya Zaferi’ne dayanıyor
19 Eylül Gaziler Günü’nün tarihsel arka planında Sakarya Meydan Muharebesi bulunuyor. 23 Ağustos 1921’de başlayan savaş, 22 gün 22 gece süren çetin mücadelelerin ardından 13 Eylül 1921’de Türk ordusunun zaferiyle sonuçlandı. Sakarya’nın doğusundaki Yunan kuvvetlerinin geri çekilmesiyle Milli Mücadele’nin en kritik safhalarından biri geride bırakıldı.
Sakarya Zaferi, yalnızca askeri açıdan değil, Milli Mücadele’nin siyasi ve diplomatik seyri bakımından da dönüm noktalarından biri oldu. Mustafa Kemal Paşa’nın Başkomutan olarak yönettiği mücadelede Yunan ordusunun Anadolu’daki ilerleyişi durdurulurken, Büyük Taarruz’a uzanan süreçte Türk ordusu için önemli bir üstünlük sağlandı.
TBMM’den Mustafa Kemal Paşa’ya Gazi unvanı ve Mareşal rütbesi
Sakarya Meydan Muharebesi’nin ardından Genelkurmay Başkanı Fevzi Çakmak ile Batı Cephesi Komutanı İsmet İnönü, Mustafa Kemal Paşa’ya “Gazi” unvanı ve “Müşir”, yani Mareşal rütbesi verilmesini önerdi. Milletvekillerinin de verdiği önergelerin ardından konu TBMM Genel Kurulunda görüşüldü.
TBMM, 19 Eylül 1921’de 153 sayılı Kanun ile Başkomutan Mustafa Kemal Paşa’ya “Gazi” unvanı ve “Mareşal” rütbesi verilmesini kabul etti. Böylece 19 Eylül tarihi, Türk tarihinin sembol günlerinden biri haline geldi.
Gaziler Günü 2002 yılında kanunla ilan edildi
19 Eylül’ün resmi olarak Gaziler Günü ilan edilmesi ise yıllar sonra gerçekleştirildi. TBMM’de 27 Haziran 2002 tarihinde kabul edilen 4768 sayılı “18 Mart Gününün Şehitler Günü ve 19 Eylül Gününün Gaziler Günü İlan Edilmesi Hakkında Kanun” ile 19 Eylül, Gaziler Günü olarak belirlendi.
Kanuna göre, 19 Eylül’de kamu kurum ve kuruluşlarının öncülüğünde, vatandaşların ve sivil toplum kuruluşlarının katılımıyla her yıl anma törenleri düzenleniyor. Böylece 19 Eylül, Mustafa Kemal Atatürk’e verilen Gazi unvanının tarihsel anlamıyla Türkiye’nin farklı dönemlerinde gazi olanların hatırasını aynı günde buluşturan resmi bir anma günü haline geldi.
2026’da 105’inci yıl dönümü
Bu yıl, TBMM’nin Mustafa Kemal Atatürk’e Gazi unvanı ve Mareşal rütbesi vermesinin 105’inci yıl dönümü kutlanıyor. Milli Savunma Bakanlığı da 19 Eylül Gaziler Günü dolayısıyla yayımladığı mesajda, vatanın korunması ve milletin güvenliği için mücadele ederken gazi olanların fedakârlığına dikkat çekti.
Gaziler Günü dolayısıyla 18 Eylül’de Kara Harp Okulunda da bir tören düzenlendi. Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler, Türk Silahlı Kuvvetleri komuta kademesi, gaziler ve ailelerinin katıldığı programda, Mustafa Kemal Atatürk’e Gazi unvanı ile Mareşal rütbesi verilmesinin 105’inci yıl dönümü anıldı. Programa Azerbaycan’dan gelen gaziler de katıldı.
Sakarya’dan günümüze uzanan ortak hafıza
19 Eylül’ün taşıdığı anlam, yalnızca 1921’de verilen bir unvanla sınırlı değil. Çanakkale’den Milli Mücadele’ye, Kore’den Kıbrıs’a ve Türkiye’nin güvenliği için yürütülen görevlerde gazi olanlar, Gaziler Günü kapsamında anılıyor.
Günün temel amacı, hayatlarını ortaya koyarak görev yapan gazilerin fedakârlıklarının gelecek kuşaklara aktarılması ve gazilik kavramının tarihsel hafızadaki yerinin korunması olarak öne çıkıyor. Anma programlarında da başta Gazi Mustafa Kemal Atatürk ve silah arkadaşları olmak üzere hayatını kaybeden gaziler anılırken, hayatta olan gazilere sağlık ve esenlik dilekleri iletiliyor.
Türkiye genelinde törenlerle anılıyor
19 Eylül Gaziler Günü kapsamında Türkiye’nin farklı illerinde anıt ve meydanlarda törenler düzenleniyor. Programlarda Atatürk anıtlarına çelenk sunulması, saygı duruşunda bulunulması ve İstiklal Marşı’nın okunmasının yanı sıra gazilerle buluşmalar ve çeşitli anma etkinlikleri gerçekleştiriliyor.
Gaziler Günü, geçmişte verilen mücadelenin hatırlanmasının yanında gazilerin toplumdaki yerinin ve onlara karşı sorumlulukların yeniden gündeme geldiği bir gün olma özelliği taşıyor. 19 Eylül 1921’de alınan tarihi kararın üzerinden 105 yıl geçerken, Gaziler Günü Türkiye’nin bağımsızlığı ve güvenliği uğruna mücadele edenlere duyulan saygının simgesi olarak yaşatılıyor.
